Emeklilik planları yapan pek çok sigortalı, sadece bedensel rahatsızlıkların bu süreci hızlandırdığını düşünerek yanılıyor. Aktüel toplumsal güvenlik mevzuatı, zihinsel ve ruhsal sıhhati da çalışma gücü kaybı kapsamında kıymetlendiriyor.
Türkiye Gazetesi müellifi İsa Karakaş, SSK ve SGK alanındaki mesleksel tecrübeleri ışığında, psikiyatrik hastalıkların erken emeklilikteki kritik rolünü ele alarak bu hakların bilinmeyen taraflarına ışık tuttu.
“YAŞ KAİDESİ ARANMAZ, GENÇ YAŞTA EMEKLİLİK İMKANI DOĞAR”
Normal emeklilik kaidelerinin tersine, sıhhat gerekçesiyle yapılan müracaatlarda sistemin sunduğu kolaylıklara değinen Karakaş, süreci şu sözlerle özetledi:
“Normal emeklilik için yaş, prim ve mühlet kuralları bir ortadadır. Lakin malulen emeklilikte ‘yaş’ kaidesi aranmaz. Az primle ve genç yaşta emeklilik imkânı doğar.”
Psikolojik rahatsızlıkların yalnızca bir sıhhat sorunu değil, tıpkı vakitte bir teminat kaynağı olabileceğini belirten Karakaş, yazısında şu tabirlere yer verdi:
“Sadece bedensel değil, ruhsal hastalıklar da bu kapsamdadır. Bu yolda, tertipli emeklilik maaş teminatı sağlar. Üstelik emeklilikten sonra prim ödemeden sıhhat hizmetlerine erişim hakkı verir.”
KANSERDEN SONRA BİRİNCİ SIRADA PSİKİYATRİ HASTALARI VAR
SGK datalarının şaşırtan bir gerçeği ortaya koyduğunu belirten Karakaş, psikiyatrik hastalıklar listesinin kapsamlı olduğunu vurguladı. Kurumun bilgilerine nazaran bu hastalık kümesi, maluliyet haklarından en çok yararlanan ikinci kesiti oluşturuyor:
“SGK, her sene branşlar prestijiyle en çok hangi hastalıklardan ötürü malulen erken emekli olanları açıklamaktadır. Buna nazaran kanser hastalarında sonra birinci sırada psikiyatri hastaları gelmektedir. Anlayacağınız SGK dataları psikiyatri hastalarının malulen emeklilik talihlerinin fazla olduğunu ortaya koymaktadır.”
MALULEN Mİ, ENGELLİ EMEKLİLİĞİ Mİ?
Sigortalıların durumuna nazaran iki farklı yol izlenebileceğini belirten Karakaş, en kritik ayrımın hastalığın başlangıç vakti olduğunu hatırlattı:
“Ancak çabucak altını çizelim hastalığınız doğuştan ya da sigorta başlangıcınızdan evvel ise malulen emeklilik yolu kapalı. Hastalığınız sigorta başlangıcın sonra meydana gelmiş ise iki seçeneğiniz var.”
Bu kapsamda belirlenen temel kaideler ise şunlar:
Malulen Emeklilik Kaidesi: Çalışma gücünün en az %60’ını kaybetmiş olmak.
Engelli Emeklilik Koşulu: %40 oranında kayıp yaşayanlar da bu yoldan emekli olabilir.
Ruh sıhhatini “bedenin görünmez temeli” olarak nitelendiren uzman isim, önemli rahatsızlıkları olan vatandaşlara haklarını aramaları konusunda davette bulundu. Karakaş, sürecin yalnızca maddi değil manevi bir kazanım olduğunu şu sözlerle vurguladı:
“Güneş balçıkla sıvanmaz; gerçek sıhhat problemleri karşısında SGK hep yanınızdadır. Önemli ruhsal rahatsızlıklarınız varsa kendinize bir talih verin ve bulunduğunuz vilayetteki SGK müdürlüklerine müracaat ederek sigorta ve prim durumunuza nazaran maluliyet ya da engelli emeklilik hakkınızla ilgili prosedürü başlatın.”
