2024 yılında Polonya’nın kuzeyindeki Frombork Katedrali’nin bahçesinde araştırma yapan amatör bir arkeoloji kümesi, yer altı radarlarıyla üç tünelli bilinmeyen bir oda keşfetti. Bu karanlık tünellerin sonunda buldukları şey ise tüm dünyayı heyecanlandırdı: Tam 500 yaşında, tıpkı Nicolaus Copernicus’un portrelerinde elinde tuttuğu üzere bir pergel.
Bahçedeki Saklı Tüneller
“Warminska Grupa Eksploracyjna” isimli keşif kümesi, Katedral bahçesinin derinliklerinde gerçekleştirdikleri bu keşfin, Kopernik’in çalışma yollarını anlamak için orijinal kapılar açtığını belirtiyor. Bulunan pergel, o periyotta gök cisimlerinin uzaklıklarını ölçmek ve geometrik hesaplamalar yapmak için kullanılan en temel araçlardan biriydi.
Bağlantı Ne Kadar Güçlü?
Her ne kadar pergelin üzerinde “Nicolaus Copernicus’a aittir” yazmasa da, bilim insanlarını heyecanlandıran çok güçlü bir neden var. Kopernik, 1510 yılından 1543’teki vefatına kadar hayatının büyük bir kısmını tam da bu katedralde, yani Frombork’ta geçirdi. Hatta meşhur güneş merkezli teorisini geliştirdiği ve son nefesini verdiği yer burasıydı.
Kafatasıyla Birebir Bölgede Bulundu
Bu pergelin Kopernik’e ilişkin olma ihtimalini güçlendiren en çarpıcı ayrıntı ise bulunduğu pozisyon. Pergel, ünlü gökbilimcinin 2005 yılında keşfedilen mezarının ve kafatasının çabucak yakınında ortaya çıkarıldı. Uzmanlar, bu mütevazı aracın, Dünya’nın cihanın merkezi olmadığını kanıtlayan o devasa hesaplamalarda kullanılmış olabileceğine inanıyor.
Bilimi Değiştiren “Sıradan” Bir Alet
Kopernik’in “De revolutionibus orbium coelestium” isimli yapıtıyla başlattığı ihtilal, bugün çağdaş astronominin temeli kabul ediliyor. O günün kurallarında Kilise tarafından yasaklanan ve “tehlikeli” bulunan bu fikirlerin, 500 yıl boyunca yerin altında gizli kalan bu küçük pergel yardımıyla kağıda dökülmüş olması ihtimali bile tarihçileri büyülemeye yetiyor.
