Türkiye’de son günlerde meydana gelen okul akınları ve gençlik şiddeti dijital platformların tesirini yine gündeme taşıdı. Tartışmalar sürerken Yaşar Üniversitesi’nde yapılan bir araştırma, dijital platformlarda nefret telaffuzunun nasıl üretildiğini ortaya koydu. Yaşar Üniversitesi Milletlerarası Alakalar Kısmı Öğretim Üyesi ve Avrupa Kurulu Gençlik Araştırmacıları Platformu Üyesi Prof. Dr. Mehmet Gökay Özerim koordinatörlüğünde, AB Mükemmeliyet Merkezi uzmanı Zeynep Elif Turgut’un da bulunduğu memleketler arası bir takımla yürütülen çalışmada 3 milyondan fazla Telegram bildirisini tahlil edildi.
Tiksinti, öfke ve korku
Londra merkezli Göç ve Çeşitlilik mecmuasında yayınlanan araştırmaya nazaran, dijital platformlarda göçmen tersi telaffuzlar rastlantısal değil, tiksinti, öfke ve kaygı üzere olumsuz hisler üzerinden şuurlu bir manipülasyonla inşa edildi. Türkiye, ABD ve Avrupa’dan 180 farklı Telegram grubunun sosyal medyanın göçmen aykırısı ağlar tarafından “duygusal laboratuvar” olarak kullanıldığını ortaya koydu. Araştırmada kullanılan yapay zekâ modelleri, bildirilerin satır ortalarındaki duygusal kodları deşifre etti. Göçmen aksisi iletilerde tiksinti (yüzde 33.4), beklenti/kaygı (yüzde 33.2) ve öfke (yüzde 32.4) hislerinin birçok vakit iç içe kullanılarak mutlak hakimiyeti oldu.
Radikalleşme ortamı
Özellikle Telegram’ın düşük moderasyon, anonimlik, kapalı ve homojen kümeler üzere özellikleri sayesinde tasarlanarak “duygusal yankı odaları” oluşturduğunu belirten Prof. Dr. Mehmet Gökay Özerim, şunları dedi:
“Çevrimiçi nefret söylemi birden fazla vakit rastgele ortaya çıkan ferdi reaksiyonlar değil bilakis, belli hisleri bilhassa tetiklemek üzere tasarlanmış bildirilerle karşı karşıyayız. Endişe, öfke ve tiksinme üzere hisler sistematik biçimde kullanılarak toplumsal kutuplaşma derinleştiriliyor. Türkiye’de son günlerde yaşanan okul atakları, gençlerin dijital ortamlarda maruz kaldığı içeriklerin tesirini net bir biçimde ortaya koyuyor. Bu platformlar duygusal yönlendirme ve radikalleşme ortamları haline gelebiliyor.” ● İHA
‘Şirketler kötülüğün anası’
AK Parti Genel Lider Yardımcısı Yayman, Hatay’da “İhtisas Akademi” programında yaptığı konuşmada, “Dijital bağımlılık denen bela sadece Türkiye’yi değil, dünyayı rehin almış durumdadır” dedi. “Ulus çok dijital şirketler artık berbatlığın anası, merkezi haline gelmiş durumda” diyen Yayman, “Buraları daha sert önlemlerle denetim altına almamız lazım. Tıpkı vakitte mafya dizileri, sabah nesli bayan programları, oyun programları konusunda acil önlemler almamız gerekiyor” diye konuştu.
