İngiliz basını The Financial Times’ın haberine nazaran Türkiye-Ermenistan ortasındaki Alican hudut kapısı, dünya ticaretinin aktığı bir durağa dönüşmek üzere.
Habere nazaran Ankara, otuz iki yıldır kapalı olan Ermenistan hudut kapısında pasaport süreçleri için sistemler kurmaya başladı.
Bu atılım İran savaşından sonra zorlanan Asya ile Avrupa ticaret rotalarının üzerindeki yükü kaldırabilir ve dünya için kritik bir ticaret rotasının kapısını açabilir.
ABD Başkanı tarafından barış planlarının bir modülü olarak desteklenen bu proje argümanlı bir isme sahip. Zangezur koridoruna eklenecek bu rota, ABD Lideri’nin da ismini taşıyor.
Uluslararası Barış ve Refah için Trump Rotası ya da kısa ismiyle TRIPP projesi, Türkiye olduğu kadar ABD için de değerli bir proje haline geldi.
HÜRMÜZ KESİLİNCE, GÖZLER TÜRKİYE’YE ÇEVRİLDİ
Ermenistan hududunun yine açılmasıyla Türkiye, Asya ve Avrupa ortasındaki kara petrol çizgilerinin kesişim noktası olacak.
Bu strateji bilhassa Hürmüz Boğazı üzere tehlikeli geçiş noktalarından uzaklaşan mal ve güç akışlarını hedefliyor.
The Financial Times’a konuşan bir Türk hudut muhafızı hududun yakında açılacağına dair genel bir inanç olduğunu lisana getirdi.
Tahran geçen Haziran ayında Hürmüz Boğazı’nı kapatma ihtimali olduğunu duyurmasından beri Ankara Hürmüz Boğazı’na alternatif olacak bu rota üzerinde çalışmaya başladı.
Rusya ve İran ile Kızıldeniz üzerinden geçen klâsik yolların aksaması bu teklifi daha cazip bir hale getirdi. Haliyle yatırımlar da başladı.
ROTAYI 2 HAFTAYA DÜŞÜRÜYOR
Deniz yolu üzerinden yapılan nakliyat 40 gün sürebilirken, Asya’dan çıkan bir kargonun Zangezur koridoru üzerinden Türkiye’ye, oradan da Avrupa’ya ulaşması yaklaşık 13 gün sürüyor.
Bu, nakliyecilik şirketleri için milyarlarca dolar kar manasına gelirken Türkiye’deki yolları kullanacak TIR’lar ve Türkiye’den geçecek boru çizgileri sebebiyle ülkeye sistemli gelir manasına geliyor.
Ankara’nın bu stratejisinin merkezinde iki büyük proje bulunuyor. Bunlardan birincisi Körfez’i Türkiye üzerinden Avrupa’ya bağlayan Kalkınma Yolu projesi.
Lakin bu yol milyarlarca dolarlık yatırım gerektiriyor ve istikrarsız Irak topraklarından geçiyor. TRIPP rotası ise daha fazla gelecek vaat ediyor.
Türk inşaat şirketleri Azerbaycan tarafında ve Türkiye’deki demiryolu sınırlarında çalışmalara çoktan başladı.
Orta Koridor üzerindeki ticaret hacmi son yıllarda üç katına çıktı. Tekrar de rota üzerinde feribot geçişleri ve farklı ray sistemleri üzere karmaşıklıklar devam ediyor.
ESKİ YARALARA ‘TRUMP ÇÖZÜMÜ’
Nitekim projenin önünde değerli bir tümsek bulunuyor. Türkiye ve Azerbaycan’ın Ermenistan’la yaşadığı çalkantılı geçmiş.
Beyaz Saray’da merasimle tanıtılan bu proje Ermenistan ile Azerbaycan ortasındaki uzun periyodik çatışmanın da bitmesiyle, Türkiye-Azerbaycan-Ermenitan ortasında olağanlaşmayı kıymetli bir unsur haline geldi.
Donald Trump o periyotta yaptığı açıklamada projenin kendisi için büyük bir onur olduğunu ve desteklediğini tabir etti. O denli ki Trump, Azerbaycan ve Ermenistan ortasındaki savaşı bitirdiğini de argüman etti.
İkinci Karabağ savaşından sonra Karabağ’ı ele geçiren ve topraklarına katan Azerbaycan, ABD aracılığıyla Ermenistan’la muahedeyi kabul etti.
Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ve Azerbaycan Başkanı İlham Aliyev’in aynı masaya oturmasının akabinde Türkiye de Ermenistan ile olağanlaşmaya gitti.
NATO üyesi olan Türkiye hem Ukrayna savaşında hem de Körfez’deki son çatışmalarda direkt yer almadı. Bu tarafsızlık, Türkiye’yi şimdiden dünya ticaretinin geçiş noktası haline getirdi.
ÇALIŞMALAR ŞİMDİDEN BAŞLADI
Rusya üzerinden geçen kuzey koridoru hala çok daha fazla yük taşıyor. JPMorgan tarafından hazırlanan bir rapor bu yolu herkesin muhtaçlık duyduğu lakin hala çok az kişinin kullanmayı tercih ettiği bir seçenek olarak tanımladı. Ayrıyeten İran ve Rusya’nın bu sürece yansıları önemli riskler barındırıyor.
Türkiye’nin coğrafik pozisyonu ülkeyi doğal bir lojistik merkezi olmasını kural koşuyor. Boğazlardan her gün milyonlarca varil petrol geçiyor ve devasa boru çizgileri güç sevkiyatı yapıyor.
Ancak ticaret yetkilileri ve ekonomistler bu kara yollarının deniz yollarına kısa müddette alternatif olacağı fikrine kuşkuyla bakıyor.
Koridorunun geleceği mühendislik başarılarından fazla siyasi istikrarlara bağlı görünüyor. Daha evvel Bakü’de planlanan emsal bir Trump projesi yolsuzluk tezleri nedeniyle asla hayata geçememişti.
