Kanserle gayrette bir asrı aşkın müddettir devam eden bilimsel çalışmalar, çağdaş tıbbın sonlarını zorlayan bir dönüm noktasına ulaştı. Klasik teknikler olan kemoterapi ve radyoterapinin yerini, bedenin kendi savunma sistemini bir “avcıya” dönüştüren immünoterapi alıyor.
“SANKİ BİLİM KURGU GİBİ”
71 yaşındaki Maureen Sideris’in öyküsü, bu yeni kuşak tedavinin potansiyelini gözler önüne seriyor. 2008 yılında kalın bağırsak kanserini ağır ameliyatlarla atlatan Sideris, 14 yıl sonra yemek borusu kanserine yakalandığında bu kere farklı bir yol izledi. New York’taki Memorial Sloan Kettering Kanser Merkezi’nde klinik bir deneye katılan Sideris’e, üç haftada bir dostarlimab isimli ilaç enjekte edildi.
Sadece dört ayın sonunda Sideris’in tümörü; ameliyat, kemoterapi yahut radyasyona gerek kalmadan büsbütün yok oldu. Yaşadığı süreci anlatan Sideris, “İnanılmaz, güya bilim kurgu gibi” tabirlerini kullanarak tıp dünyasındaki değişimi özetledi.
KANSER HÜCRELERİNİN MASKESİ DÜŞÜRÜLÜYOR
Normal kaidelerde bağışıklık sistemi, yabancı hücreleri tespit edip yok etme yeteneğine sahiptir. Lakin kanser hücreleri, sağlıklı hücrelerin ortasına gizlenerek bu savunma sisteminden kaçabiliyor. İmmünoterapinin temel hedefi ise bu hücrelerin “maskesini kaldırmak”.
Parker Kanser İmmünoterapi Enstitüsü yöneticisi Karen Knudsen, bedenin bu doğal yeteneğine dikkat çekerken, Teksas’taki MD Anderson Kanser Merkezi’nden Prof. Jennifer Wargo heyecanını şu sözlerle paylaşıyor: “Duygulanıyorum, tüylerim diken diken oluyor. Beşerler bu tedaviyle yaşıyor ve kaliteli bir ömür sürüyorlar.”
TEMEL YOLLAR: CAR T-HÜCRE VE DENETİM NOKTASI İNHİBİTÖRLERİ
Bugün immünoterapide öne çıkan iki ana sistem bulunuyor:
CAR T-Hücre Tedavisi: Hastanın kanından alınan T hücreleri laboratuvarda modifiye edilerek kanserle savaşacak formda bedene geri veriliyor.
Bağışıklık Denetim Noktası İnhibitörleri: Bağışıklık sistemindeki “kapatma” düğmesini devre dışı bırakarak, T hücrelerinin kansere saldırmasını sağlıyor.
ZORLUKLAR VE GELECEK: KANSER AŞILARI YOLDA MI?
Her ne kadar sonuçlar umut verici olsa da, uzmanlar temkinli. Şu an için hastaların sırf %20 ila %40’ı bu tedaviye karşılık veriyor. Ayrıyeten yan tesirler ve yüksek maliyetler hala birer pürüz. Lakin araştırmacılar; lifli diyetler, kolesterol ilaçları ve hatta tedavinin uygulanma saati üzere faktörlerin muvaffakiyet oranını artırabileceğini belirtiyor.
Geleceğin en büyük vaadi ise kanser aşıları. Klasik aşıların tersine tedavi edici olması planlanan bu sistemle, bağışıklık sistemine kanserli hücrelerin üzerindeki proteinleri tanımayı öğretmek hedefleniyor.
“MODERN ÇAĞA GEÇMELİYİZ”
Onkoloji dünyası, hastaya özel tedavi sistemleriyle yeni bir eşikte. Dr. Luis Diaz, kanser tedavisinde radikal bir değişim gerektiğini savunarak, “Ortaçağdan çağdaş çağa geçmeliyiz. Rektumunuzu, midenizi yahut mesanenizi çıkarmak yerine, daha uygununu yapmalıyız” diyor.
Maureen Sideris ve onun üzere güzelleşen hastalar, onkoloji için daha parlak bir geleceğin habercisi. Sideris’in bir tabibinden aktardığı şu öngörü, gelecekteki tıp anlayışını özetliyor: “10 yıl içinde her türlü kemoterapi ve radyoterapi, kan akıtmak üzere çok eski moda bir usul olacak.”
