HABER7 – ÖZEL
Hürmüz Boğazı’nın yine kapatılmasıyla bir arada, yaklaşan yaz seyahat döneminde yüksek bilet fiyatları ve sefer iptallerinin kaçınılmaz hale gelmesi öngörülüyor.
Özellikle Avrupa’nın 20 günlük yakıt stokunun kaldığı belirtiliyor. Bu mühlet, 2020’deki 29 günden çok daha az.
ABD Başkanı Donald Trump, bir mutabakata varılana kadar ABD’nin İran gemilerine yönelik ablukasının süreceğini belirtti. Kelam konusu savaş, 28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’a saldırmasıyla başlamıştı.
Petrol piyasasının sevkiyat kesintilerinden kurtulmasının aylar sürmesi beklenirken, yakıt fiyatlarındaki belirsizliğin giderilmesi, ham petrol fiyatlarına kıyasla daha fazla vakit alıyor.
|
Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) datalarına nazaran, havayolu şirketlerinin toplam masraflarının yaklaşık yüzde 30’unu oluşturan jet yakıtı fiyatları savaşın başından bu yana neredeyse iki katına çıktı. |
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Yöneticisi Fatih Birol, perşembe günü yaptığı açıklamada, Avrupa’nın karşı karşıya olduğu tehlikeye dikkat çekti: “Avrupa’nın elinde muhtemelen yalnızca 20 günlük jet yakıtı stoku kaldı.”
AVRUPA’YI ‘TEDARİK’ TELAŞI SARDI
Bu hafta yayınlanan IEA raporuna nazaran, normal koşullarda aylarca yetecek jet yakıtı stoku bulunduran kimi Avrupa ülkeleri, şu an 20 günden daha az bir rezerve güvenmek zorunda.
Raporda, stokların 2020’den bu yana hiç 29 günün altına düşmediği hatırlatılırken, bu müddetin 23 günün altına inmesi halinde kimi havalimanlarında fizikî kıtlıkların baş gösterebileceği, bunun da uçuş iptalleri ve talep düşüşüyle sonuçlanacağı uyarısı yapıldı.
BAZI BÖLGELER YAKITTA “SIFIR GÜNÜNÜ” GÖREBİLİR
Clearview Energy Partners Yönetici Yöneticisi Jacques Rousseau’ya nazaran, Orta Doğu’dan gelen petrol ve jet yakıtına en çok bağımlı olan ülkeler Asya-Pasifik bölgesinde yer alırken, bu eğilimi Avrupa izliyor.
Avrupa’nın jet yakıtının büyük kısmı kendi rafinerilerinde üretilse de, savaş nedeniyle arzın yaklaşık yüzde 20 ila 25’i eksik durumda.
ABD menşeli haber ajansı Associated Press’in (AP) tahliline nazaran, Washington, bu açığı kapatmak için nisan ayında Avrupa’ya yönelik jet yakıtı ihracatını olağan düzeyinin altı katına çıkararak günde yaklaşık 150 bin varil gönderdi.
Büyük bir petrol üreticisi olan ABD’de jet yakıtı bulunabilirliğinin daha az sorun teşkil ettiğini belirten Rousseau, AP’ye yaptığı açıklamada şu tabirleri kullandı:
“Burada yalnızca maliyetler artacak, meğer dünyanın farklı bölgelerinde hakikaten hiç yakıtın kalmadığı bir noktaya gelinebilir. Kimi bölgeler yakıtta ‘sıfır gününü’ görebilir.”
FİNANSAL OLARAK SÜRDÜRÜLEBİLİR DEĞİL
Krizin tesirleri havayolu şirketlerinin operasyonlarına yansımaya başladı. Air Canada, artan jet yakıtı maliyetleri nedeniyle haziran ve ekim ayları ortasında New York John F. Kennedy Milletlerarası Havalimanı’na yapacağı seferleri iptal ettiğini duyurdu.
Hollanda merkezli KLM ve İngiliz bütçeli havayolu easyJet, “şu an için bir yakıt ıstırabı yaşamadıklarını” belirtse de, KLM artan maliyetler nedeniyle gelecek ay Avrupa rotalarının yaklaşık yüzde 1’ine denk gelen 160 seferi iptal edeceğini açıkladı. Şirket, bu karara münasebet olarak artan yakıt maliyetlerini gösterdi ve birtakım seferlerin artık işletilmesinin finansal olarak sürdürülebilir olmadığını bildirdi.
EasyJet, 2026 mali yılının birinci yarısı için 540 milyon ila 560 milyon sterlin ortasında vergi öncesi ziyan beklediğini duyurdu.
Lufthansa ise personel uyuşmazlıkları ve yüksek yakıt fiyatlarının, besleyici havayolu CityLine’ı planlanandan daha erken kapatmaya ve yakıt verimliliği düşük 27 eski uçağını hizmetten çekmeye zorladığını açıkladı.
Maliyet artışları bilet fiyatlarına ve ek fiyatlara de yansıyor. ABD’li firmalardan Delta, United, American Airlines, Southwest Airlines ve JetBlue son haftalarda bagaj ücretlerini artırdı.
Hong Kong merkezli Cathay Pacific tüm rotalarda yakıt ek fiyatlarını yaklaşık yüzde 34 oranında yükseltirken, Air India bu ayın başlarında kimi uçuşlara 280 dolara varan ek fiyatlar getirdi. Emirates, Lufthansa ve KLM de fiyat dalgalanmalarına ayak uydurabilmek için fiyat tarifelerinde ayarlamalara gitti.
