Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, küresel iktisattaki parçalanma eğilimlerine karşın ülkeler ortasındaki karşılıklı bağımlılığın süreceğini vurgulayarak “Ne komşularımızdan ne de global tedarik zincirlerinden kopabiliriz. Lakin riskleri azaltmaya ve fırsatları çeşitlendirmeye yatırım yapmak zorundayız.” dedi.
Bakan Şimşek, Uluslararası Para Fonu (IMF)-Dünya Bankası Bahar Toplantıları kapsamında düzenlenen “Parçalanan Bir Dünyada Ekonomik Entegrasyonun Geleceği” başlıklı panelde konuştu.
Kriz öncesi global ekonomik modelin istikrarlı bir jeopolitik ortama dayandığını lakin artık bu durumun geçerliliğini yitirdiğini belirten Şimşek, risklerin kriz boyutuna ulaşmadan yönetilmesini sağlayacak bir çerçevenin tasarlanması gerektiğini söyledi.
Enerji bağımlılığının bu çerçevede birinci akla gelen başlıklardan biri olduğunu vurgulayan Şimşek, Türkiye’nin Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelere maruziyetinin epey sonlu kaldığını tabir etti.
Türkiye’nin güç arz güvenliğinde güçlü bir çeşitlendirme stratejisi izlediğini belirten Şimşek, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) kapasitesine yapılan yatırımları ve Anadolu’ya uzanan geniş boru sınırı ağını bu stratejinin temel bileşenleri olarak öne çıkardı.
TÜRKİYE İÇİN FIRSAT
Şimşek, gelecek periyotta ek ticaret koridorlarına muhtaçlık duyulacağını vurgulayarak Orta Koridor’un en verimli seçeneklerden biri olacağını düşündüklerini söyledi.
Türkiye’nin bu hafta Dünya Bankası ile toplam 8,1 milyar dolarlık kritik bir finansman mutabakatı imzaladığını belirten Şimşek, kelam konusu projenin Asya’yı İstanbul Boğazı üzerinden demir yoluyla Avrupa’ya bağlayacağını aktardı. Şimşek, ayrıyeten Basra Körfezi ve Körfez İşbirliği Kurulu ülkelerini Türkiye’nin altyapı ağına tekrar bağlamak maksadıyla Irak ile görüşmelerin yürütüldüğü bilgisini verdi.
Şimşek, “Dolayısıyla olayların seyrine tabi olmak yerine, öngörülü ve düzgün tasarlanmış bir yaklaşımla hareket etmek zorundayız. Bunun yollarından birisi de yeni koridorlara ve ek tedarik zincirlerine yatırım yapmaktan geçiyor.” tabirlerini kullandı.
Türkiye’nin son 20-25 yılda fizikî altyapıya yaklaşık 400 milyar dolarlık yatırım gerçekleştirdiğini aktaran Şimşek, şu değerlendirmelerde bulundu:
“Avrupa ve Batı ile bağlarımız güçlü, bununla birlikte dünyanın geri kalanıyla da faal biçimde etkileşim kuruyoruz. Bu ikili pozisyon, Türkiye’yi bölgesi için doğal bir risk azaltma ve üretimi çeşitlendirme platformu haline getiriyor. Münasebetiyle bizim için fırsatlar olduğunu düşünüyoruz. Evet, global iktisat şu anda önemli bir problemle karşı karşıya lakin biz kısa vadenin ötesine bakıyoruz ve önümüzde çok sayıda fırsat olacağına inanıyoruz.”
“GÜMRÜK BİRLİĞİ GÜNCELLENMELİ”
Ticaretteki parçalanmaya verilecek cevabın “izolasyon” olmaması gerektiğini vurgulayan Şimşek, bu tabloyu direktörün yollarından birinin “bölgesel entegrasyonu güçlendirmek” olduğunu belirterek yeni koridorlara yapılan yatırımların da yumuşak stratejik gücün bir bileşeni olduğunu aktardı.
Türkiye’nin Avrupa Birliği (AB) ile tam ekonomik entegrasyonunu derinleştirmeye devam etmek istediğinin altını çizen Şimşek, Avrupa’daki iç siyasi dinamiklerin bu süreci sınırladığını söz etti.
Şimşek, Avrupa’daki iç siyasi telaşların aşılması ve Türkiye-AB Gümrük Birliğinin hizmetler, tarım ve kamu alımlarını da kapsayacak biçimde güncellenmesi istikametinde beklentilerini lisana getirdi.
Bu şartlar altında Avrupa ile mevcut ticaret hacminin 10-20 yıl içinde rahatlıkla iki katına çıkabileceğini söz eden Şimşek, “AB tarafında ilerlemenin sonlu kalması nedeniyle artık yakın coğrafyamıza da odaklanıyoruz. Orta Asya, Orta Doğu ve Kuzey Afrika, AB kadar gelişmiş olmasa da süratle büyüyen pazarlar ve hepsi yakın komşularımız. Dost ülkelere ve yakın coğrafyaya üretim kaydırma (friendshoring ve nearshoring) açısından önümüzde önemli bir alan var.” diye konuştu.
KISA VADEDE ÖNCELİK TÜRKMENİSTAN’I DOĞAL GAZ KORİDORUNA BAĞLAMAK
Afrika’yı da kıymetli bir coğrafya olarak gördüklerini belirten Şimşek, kıtadaki devasa altyapı yatırımlarının ve hizmet ile mal tedarikini besleyen demografik yapının burada çok sayıda fırsat sunduğunu kaydetti.
Şimşek, “Kısa vadede önceliğimiz, Türkmenistan’ı doğal gaz koridorumuza bağlamak ve Hürmüz Boğazı’nın kapanmasından olumsuz etkilenen güney komşularımızı kuzeye yönelen koridorları değerlendirmeye teşvik etmek olacak.” dedi.
Türkiye’nin AB ülkeleri dahil toplam 54 özgür ticaret muahedesine sahip olduğuna dikkati çeken Şimşek, “Dolayısıyla bir tercih yapmak zorunda değiliz. Avrupa ve genel olarak Batı ile bağlarımızı korurken Doğu ve Afrika ile münasebetlerimizi de güçlendirmek istiyoruz.” değerlendirmesini yaptı.
Ülkeler ortasındaki karşılıklı bağımlılığın süreceğini ve tam manasıyla izolasyonun mümkün olmadığını vurgulayan Şimşek, “Ne komşularımızdan ne de global tedarik zincirlerinden kopabiliriz. Fakat riskleri azaltmaya ve fırsatları çeşitlendirmeye yatırım yapmak zorundayız. Öteki seçeneğimiz yok, şoklarla karşılaştık ve bunlardan ders çıkarmak durumundayız.” tabirlerini kullandı.
KRİZLER GERÇEK DEĞİŞİMİ TETİKLİYOR
Küresel şokların uzun vadeli dayanıklılık üzerindeki tesirlerine ait bir soruyu yanıtlayan Şimşek, ekonomist Milton Friedman’ın krizlerin gerçek değişimi tetiklediğine dair kelamını hatırlatarak mevcut şokun boşa harcanmaması gerektiğini vurguladı.
Bu noktada güç siyasetlerinden örnek veren Şimşek, yeşil dönüşümün hızlandırılması gerektiğini, uzun vadede nükleer güç yatırımlarının da bir seçenek olarak değerlendirilebileceğini belirtti.
Şimşek, dijital dönüşümün de öncelikli alanlardan biri olduğunu vurgulayarak Türkiye’nin fiber altyapı ve 5G+ teknolojilerine güçlü yatırımlar yaptığını kaydetti.
Reformların yanı sıra mali disiplinin değerine de dikkati çeken Şimşek, şöyle devam etti:
“Bugün dizel ve akaryakıtta eşel taşınabilir sistemi sayesinde ham petrol fiyatlarından kaynaklanan enflasyon şokunu hafifletebiliyorsak bunun nedeni geçen yıl bütçe açığımızı gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yüzde 3’ünün, borç/GSYH oranımızı ise yüzde 24’ün altında tutmuş olmamızdır. Yani mali alanımız var. Bunun yanında döviz rezervlerimizi de yine inşa ettik.”
