Evrin Güvendik – TBMM Yapay Zeka Araştırma Komisyonu’nun raporunda yapay zekânın (YZ) hukuk ve yargı sistemlerindeki kullanımına ait dünya örneklerine mercek tutuldu. Uygulamalara ait şu bilgilere yer verildi:
Arjantin-PROMETEA & ChatGPT: Buenos Aires Savcılığı, 2017 yılında yargı kararlarını öngörüp taslak karar metinleri oluşturmak maksadıyla bir sistem geliştirdi. Hukuksal karar taslaklarını hazırlama müddeti 10 dakikaya kadar indirildi.
Brezilya-Victor Projesi: Federal Yüksek Mahkeme, fevkalâde temyiz müracaatlarını daha süratli ele alabilmek için “Victor” isimli bir YZ programı kullanıyor.
Ön yargılı sistem
ABD-COMPAS Risk Kıymetlendirme Sistemi: Bilhassa koşullu tahliye yahut kefalet kararlarında kullanılan YZ tabanlı COMPAS, sanıkların sabıka kaydı, demografik bilgileri ve geçmiş davranışlarını tahlil ederek, tekrar cürüm sürece riskini kıymetlendiren bir skor üretiyor. Fakat sistem, bilhassa ırksal azınlıklara karşı önyargılı olmakla eleştiriliyor.
ABD-Lex Machina İçtihat Tahlil Sistemi: Ticaret hukuku, patent, sigorta gibi alanlarda kullanılıyor. Sistem, avukatlara dava stratejilerini belirlemede dayanak oluyor.
Sanal yargıç
Çin-İnternet Mahkemeleri ve Akıllı Mahkeme: 2017’den bu yana Hangzhou, Pekin ve Guangzhou’da internet mahkemeleri, tüm süreci çevrimiçi olarak yürütüyor. YZ takviyeli sanal yargıçlar dahi var. Tarafların mahkemeye gelmesine gerek kalmadan dijital duruşmalar yapılıyor.
Kanada-Blue J Hukuk Öngörü Sistemi: Bilhassa vergi hukuku ve iş hukuku üzere karmaşık alanlarda karar dayanak sistemi.
Hindistan-SUPACE Karar Takviye Platformu: Yargıçların binlerce sayfalık dilekçe ve kanıtlar içinde kaybolmadan, direkt değerli noktaları ve evvelki kararları görmelerine imkan tanıyor.
Robot avukatlar devrede
ABD / İngiltere-DoNotPay: Fiyatsız chatbot, kolay tüzel mevzularda takviye veriyor. Bilhassa otopark cezalarına itiraz dilekçeleri hazırlayan bu sistem, 100 binden fazla cezanın iptal edilmesine yardımcı olmuş.
Singapur-iLAB Chatbot: Avukat tutma imkânı kısıtlı bireylerin adalete erişimini kolaylaştıran dijital danışman.
Çin-Hukuk Danışmanı: Mahkeme ve adliye binalarında halka rehberlik eden YZ tabanlı hukuk danışmanları devreye alındı. Bu robot, kolay türel soruları cevaplayabiliyor.
