Bilgi ve bağlantı teknolojilerinin algı idaresi emeliyle kullanılmasını tabir eden “bilgi savaşı”, gelişen teknolojiyle birlikte çoğunlukla toplumsal medya üzerinden yapay zeka takviyeli uydurma içeriklerle yürütülüyor.
Bilgi savaşı, evvelce gazete ve televizyon üzere kitle bağlantı araçları üzerinden yapılırken dijital çağda toplumsal medya aracılığıyla, yapay zekayla oluşturulan geçersiz içeriklerle yeni boyutlara taşınıyor.
Bu durum klasik propaganda prosedürlerini etkisiz hale getiriyor, gerçeğin bulanıklaşmasına ve kaynağın belirsizleşmesine yol açıyor.
Bu manada toplumsal medya, bilhassa çatışma devirlerinde savaşın “dijital cephesi” haline gelirken düzmece içerikler, hakikat yerini sarsıyor.
Uzmanlara nazaran, “deepfake” ve öteki düzmece içeriklerin süratle yaygınlaşmasındaki emel, insanları tek bir yanlış öyküye inandırmaktan fazla hangi bilgilere güvenilebileceği konusunda genel belirsizlik yaratmak olabilir.
Gerçeği yansıtmayan içerikler, daha baskın görünebilir
Avustralya merkezli RMIT Üniversitesi Bilgi Sistemleri ve İş Analitiği Kısmı’ndan Öğretim Vazifelisi Shahriar Kaisar, toplumsal medya platformlarının çatışma devirlerinde kamuoyunun algısını şekillendirmede kıymetli rol oynadıklarını belirterek, birçok kişinin bu ağları alternatif haber kaynağı olarak takip ettiğini söyledi.
Bu platformlarda yanlış bilginin çok süratli formda yayılabildiği konusunda ihtarda bulunan Kaisar, bu durumun gerçeği yansıtmayan kimi bakış açılarının “baskın görünmesine” neden olabileceğini lisana getirdi.
Kaisar, “Algoritmalar, ekseriyetle kullanıcı etkileşimini en üst seviyeye çıkarmak üzere tasarlandığından makul anlatıları başkalarına nazaran daha fazla öne çıkarabilir. Bu da duygusal açıdan güçlü, kutuplaştırıcı yahut görsel olarak çarpıcı içeriklerin öne çıkarılma mümkünlüğünün daha yüksek olduğu manasına gelir.” dedi.
Dijital çağda bilgi savaşı
Kaisar, toplumsal medyada yapay zeka ve “deepfake” üzere dijital araçlarla son derece gerçekçi fakat düzmece ses ve görüntü üreterek “propaganda içeriklerini” gayeye uygun hale getirmenin mümkün olduğuna dikkati çekti.
Kaisar, yapay zekayla üretilen “deepfake” görüntülerin bu etkiyi daha da bariz hale getirebileceğine işaret ederek şunları kaydetti:
Bu araçlar, son derece gerçekçi görünen içerikler üretmek ve bunları topluluk içinde süratle yaymak için berbata kullanılabilir, bu da sıradan kullanıcıların yanlışsız ile yanlışı ayırt etmesini zorlaştırır. Her hükümet, bu tıp araçları birebir biçimde kullanmasa da bunlar giderek daha geniş kapsamlı bir bilgi savaşının modülü haline geliyor.
Kaisar, bilgi savaşının bilhassa sürat, ölçek ve teknoloji açısından son 25 yılda değerli ölçüde değiştiğine dikkati çekerek “2000’lerin başında en tesirli kampanyalar, televizyon, gazete, kolay internet siteleri ve e-postalar aracılığıyla yayılıyordu lakin bugün toplumsal medya platformları, iletileşme uygulamaları ve yayın hizmetleri, bilgilerin neredeyse anında dünya çapında dolaşmasına imkan tanıyor ve algoritmik akışlar, birden fazla vakit yanlışsız olmaktan çok sansasyonel yahut kutuplaştırıcı içerikleri öne çıkarıyor.” formunda konuştu.
Çok daha geniş bir aktör yelpazesinin “işin içinde” olduğunu söyleyen Kaisar, çevrimiçi topluluklar ve içerik üreticilerini örnek gösterdi.
Kaisar, gelecek 10 yılda bilgi savaşının klâsik askeri harekatların kıymetli bir kesimi haline gelebileceğine işaret ederek “Deepfake ve öbür geçersiz içerikler o kadar yaygın hale gelebilir ki buradaki gaye, insanları tek bir yanlış öyküye inandırmaktan çok hangi bilgilere güvenilebileceği konusunda genel bir belirsizlik yaratmak olabilir.” dedi.
