Anadolu topraklarında yer domalanı yahut dolaman olarak bilinen, dünyanın en kıymetli mantarlarından trüfün yakın akrabası olan dolaman mantarı, bu yıl rekor fiyatıyla hem sofraların hem de geçim sıkıntısındaki vatandaşın gözdesi haline geldi.
Türkiye’nin kırsal bölgelerinde doğal olarak yetişen ve besin bedeliyle tam bir sıhhat deposu olarak isimlendirilen bu mantar, pazar tezgahlarında kilogramı 2 bin liradan alıcı bulmaya başladı. Yağışların akabinde toprağın altından baş veren bu zımnî hazine, ekonomik zorluklar yaşayan vatandaşlar için tabiattan gelen dev bir ekmek kapısına dönüştü.
DOLAMAN MANTARI NEREDE VE NASIL BULUNUR
Dolaman mantarını öteki mantar cinslerinden ayıran en büyük özellik, toprağın üzerinde değil büsbütün altında yetişmesidir. Bu nedenle onu bulmak önemli bir uzmanlık ve dikkatli bir müşahede gerektirir. Mantar büyüdükçe üzerindeki toprağı yavaşça üst iterek yüzeyde küçük dairesel çatlaklar oluşturur. Bu çatlakları takip eden usta toplayıcılar, mantarın tam yerini tespit edebilirler.
Ayrıca tabiatta bu mantarın en sadık dostu olarak bilinen sarı çiçekli domalan otu, toplayıcılar için en kıymetli yol göstericidir. Bu bitkinin etrafındaki kumlu ve kireçli topraklar, mantarın yetişmesi için en elverişli alanları oluşturur.
TÜRKİYE’NİN DOLAMAN HARİTASI VE YETİŞME ALANLARI
Türkiye, iklim yapısı sayesinde dolaman mantarı çeşitliliği açısından dünyanın en varlıklı ülkelerinden biridir. Bilhassa İç Anadolu bozkırlarında Konya, Karaman ve Aksaray vilayetleri bu mantarın ana vatanı olarak kabul edilir.
Güneydoğu Anadolu’da Şanlıurfa ve Gaziantep bölgelerinde “keme” ismiyle anılan bu cins, bölge mutfağının ve meşhur keme kebabının vazgeçilmez bir kesimidir. Ege ve Akdeniz’in yüksek kısımlarında, maki bitki örtüsünün seyrek olduğu açık alanlarda da sıkça rastlanan bu mantar, Mart ve Mayıs ayları ortasındaki bahar yağmurlarının akabinde toprağın ısınmasıyla olgunlaşır.
HEM SIHHAT HEM DE YÜKSEK ÇIKAR KAPISI
Protein pahası etle yarışacak kadar yüksek olan dolaman mantarı, kolesterol içermemesi ve bağışıklık sistemini güçlendirmesi nedeniyle tıp dünyasında da şifalı kabul ediliyor. Fakat bugünlerde şifasından çok, sağladığı ekonomik katkı ön plana çıkmış durumda.
Günde yalnızca birkaç kilogram toplayabilen bir vatandaş, elde ettiği karla taban fiyatın değerli bir kısmını tek bir günde kazanabiliyor. Uzmanlar, dolaman toplarken toprağa ve kök yapısına ziyan verilmemesi gerektiğini, gerçek teknikle toplanan alanlarda her yıl tıpkı randımanın alınabileceğini hatırlatarak sürdürülebilir toplayıcılığın kıymetine dikkat çekiyor.
