Kabul edilen unsurlara nazaran, Toplumsal Hizmetler Kanunu’ndaki değişiklikle, ilgili kararlar uyarınca, kapatılmasına karar verilen yatılı kuruluşlarda, gereksinim duyulması halinde bakım faaliyetlerinin aksamaması ve hizmetin devamlılığını sağlamak üzere merkezin olağan idari, mali, tüzel, mesleksel ve başka tüm işleri valilikçe yürütülecek. Bu yetki çerçevesinde öbür bir kuruluşa nakli çabucak yapılamayan şahıslara, durumlarına uygun bir kuruluşa yerleştirilinceye kadar ve azami 6 ay mühletle hizmet sunulmasına devam edilecek. Bu süreçte Aile ve Toplumsal Hizmetler Bakanlığına bağlı yatılı kuruluşlarda vazife yapan işçi süreksiz olarak görevlendirilebilecek.
Gerçek kişi yahut özel hukuk hükmî şahıslarına ilişkin toplumsal hizmet kuruluşlarının kurucu müdürü hakkında, “kurucu müdürün kuruluşta hizmet verilen bireylere yönelik tehdit yahut baskı ya da özgürlüğün keyfi engellenmesini de içeren fizikî, cinsel, tıbbi, ruhsal yahut ekonomik açıdan ziyan veren aksiyonlardan ötürü cezalandırılmasına karar verilmiş olması” biçiminde belirtilen aksiyonlardan ötürü isimli kovuşturma açılması halinde kovuşturma sonuçlanıncaya kadar valilikçe bu düzenleme kapsamında belirtilen önlemlerin alınmasına karar verilebilecek.
Teklifle, devlet müdafaası altında yetişen gençlerin istihdamı için aranan kurallar somut hale getiriliyor.
Buna nazaran, devlet müdafaası altında yetişen gençlerin karar kapsamında sağlanan istihdam hakkından yararlanması için “hakkında korunma kararı veya Çocuk Koruma Kanunu uyarınca bakım önlemi kararı alınmış olması, korunma kararı yahut bakım önlemi kararı devam ederken fasılalı olarak geçen yararlanma mühletleri dahil en az 5 yıl kuruluş bakımı yahut kollayıcı aile toplumsal hizmet modellerinden fiilen yararlanması ve reşit olduğu tarih prestijiyle fiilen yararlanmaya devam ediyor olması, korunma, bakım önlem kararı yahut Kanun’un ilgili kararında belirtilen himaye onayının sona erdiği tarih prestijiyle Türk vatandaşı olması, 14 yaşını doldurduğu tarihten itibaren kuruluştan ya da gözetici aile yanından hizmet aldığı mühlet boyunca fasılalı da olsa Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı kayıtlarına göre 90 günden fazla müsaadesiz ayrılmamış olması, en az ortaöğretim mezunu olması, 18 yaşın doldurulduğu ve korunma, bakım önlem kararı yahut himaye onayının sona erdiği tarihten itibaren 5 yıl içinde Bakanlığa müracaat yapmış olması ve müracaat tarihi prestijiyle 30 yaşından gün almamış olması” kaidelerinin tamamının taşınması gerekecek.
Düzenlemeyle, kelam konusu koşullar kapsamında, hak sahibi olanların işe yerleştirilmeleri için izlenecek yöntem ve temeller da belirleniyor.
Buna nazaran, kamu kurum ve kuruluşları tarafından hangi statüde olursa olsun dolu takım ve durumları toplamının binde biri, bu karar kapsamında istihdam edilecekler için ayrılacak ve her yıl belirtilen oranda kişi istihdam edilecek. Dolu takım ve konum toplamı binden az olan kamu kurum ve kuruluşlarına, talep edilmesi durumunda yerleştirme yapılacak. Hak sahipliği Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından onaylananların merkezi yerleştirme süreçleri, merkezi imtihan sonuçlarına nazaran gerçekleştirilecek.
Yerleştirme yapılacak takım ve durum sayısı 2 Sayılı Genel Takım ve Adabı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne tabi kurumların dolu memur takımları ile kontratlı işçi konumları ve emekçi takım sayılarının toplamının binde biri olacak. Toplam takım ve konum sayısının belirlenmesinde yerleştirme yapılacak yılın başındaki bilgiler temel alınacak. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından bu hüküm kapsamında hak sahiplerinin istihdam edileceği toplam takım sayıları her kurum için tespit edilerek kurumlara bildirilecek.
Öğretmenlik alanları için Ulusal Eğitim Bakanlığınca belirlenen yükseköğretim programlarından mezun olanlar Öğretmenlik Mesleği Kanunu kararları uyarınca istihdam edilecek. Ulusal Eğitim Akademisi ile ilişikleri disiplin soruşturması dışında bir sebeple kesilenler memur unvanlı takımlara atanacak. Kurumlarca teşkilat bazında dağıtımın bildirilmemesi halinde Aile ve Toplumsal Hizmetler Bakanlığınca belirlenecek yol ve asıllar dahilinde resen yerleştirme yapılacak.
Hak sahipleri bu karar kapsamındaki istihdam hakkından sadece bir kez faydalanabilecek. Hak sahiplerinden rastgele bir kamu kurum ve kuruluşuna yerleştirilip atama onayı alınanlar ile kamu kurum ve kuruluşlarına ilişkin takım ve konumlara her ne surette olursa olsun atananlar ve Öğretmenlik Mesleği Kanunu’na nazaran hazırlık eğitimine alınanlar bu kararda verilen hakkı kullanmış sayılacak. Tahsil seviyesinin vazifeye başlama sonrasında değişmesi genel kararlar dışında bir atama yahut unvan değişikliğine hak teşkil etmeyecek.
Kamu kurum ve kuruluşları, bu kararda belirtilen haktan yararlanarak yerleştirilenlerin atama süreçlerinin sonucunu, rastgele bir nedenle işten ayrılan işçiye ait belirlenecek bilgileri ve hala çalışmakta olanların bilgilerini yönetmelikte belirlenecek vakit içerisinde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Kamu Personel Bilgi Sisteminin bulunduğu Kuruma bildirecek. Genel Takım ve Yolu Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamı dışında kalan kurumların da bu karar kapsamında istihdamla yükümlü oldukları takım ve konumları Aile ve Toplumsal Hizmetler Bakanlığına bildirmeleri gerekecek. Fakat bu kurumlara yapılacak yerleştirmelerde ilgili kurumların talep ettikleri takım ve statüler temel alınacak.
Öğrenim durumlarına bakılmaksızın karar kapsamına giren bireylerin özel kesimde çalıştırılmaları halinde, Toplumsal Sigortalar ve Genel Sıhhat Sigortası Kanunu’nun ilgili kararlarına nazaran ödenmesi gereken ve belirlenen prime temel kar alt hududu üzerinden hesaplanan malullük, yaşlılık ve vefat sigortası primi, kısa vadeli sigorta kolları primi ve genel sıhhat sigortası primi, sigortalı ve patron payı primlerinin tamamı ile İşsizlik Sigortası Kanunu’na nazaran ödenmesi gereken işsizlik sigortası primi, sigortalı ve patron payının tamamı sigortalının işe giriş tarihinden itibaren 5 yıl mühlet ile Hazine tarafından karşılanacak.
Bu kapsamda sağlanan prim teşvikinden patronlar yararlanacak ve Hazine tarafından patrona sağlanan sigortalı primi payı teşviki meblağının sigortalıya ödenmesi patrondan talep edilemeyecek. Bu kapsamdaki teşvikten faydalanabilmek için Toplumsal Güvenlik Kurumuna verilmesi gereken aylık prim ve hizmet evraklarının yasal müddeti içinde verilmesi ve Hazine tarafından karşılanmayan primlerin yasal mühleti içinde ödenmesi gerekecek.
İşe yerleştirme yükümlülüğünün takip ve kontrolüne, yerleştirme yapılacak takım ve konumların belirlenmesine, merkezi imtihan ve yerleştirme süreçlerine ait yöntem ve asılları belirlemeye Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı yetkili olacak.
MERKEZİ İZLEME SİSTEMİ’NE BAĞLI KAMERA SİSTEMLERİYLE ELDE EDİLEN VERİLER
Sosyal Hizmetler Kanunu’ndaki değişiklikle, anayasal prensipler gözetilerek, yatılı toplumsal hizmet kuruluşlarında sunulan toplumsal hizmet kalitesinin artırılması, bireylerin ve kuruluşların güvenliğinin sağlanması, bireylerin uygun olma halinin temini, acil durumlara süratli ve tesirli bir halde müdahale edilmesi ve hata işlenmesinin önlenmesi maksadıyla yazılım takviyeli kamera sistemleri kurulacak.
Yatılı toplumsal hizmet kuruluşlarında sunulan hizmetlerin kalite ve verimliliğinin artırılması, özel ihtiyaçlı bireylerin muhtaçlıklarının tespit edilmesi, hata işlenmesinin önlenmesi ve acil durumlarda erken müdahalenin sağlanması maksadıyla Merkezi İzleme Sistemi’ne bağlı yazılım dayanaklı kamera sistemlerinden yararlanılacak.
Bu çerçevede elde edilecek şahsî bilgiler isimli yahut idari soruşturmaya temel teşkil etmemesi halinde, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve ilgili mevzuatında gösterilen adap çerçevesinde, kayıt tarihinden 2 yıl geçtikten sonra silinecek. Bu datalar mahkeme kararı olmaksızın hiçbir kurum, kuruluş yahut kişi ile paylaşılamayacak. Lakin kamu hizmetlerinin kalite ve verimliliğinin artırılması ile plan ve siyaset geliştirilebilmesi maksadıyla bu bilgilerden anonim hale getirilmek suretiyle yararlanılabilecek.
Sosyal Hizmetler Kanunu’ndaki öbür bir değişiklikle, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, bu düzenleme ile başka kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile Bakanlığa verilmiş olan vazifeleri kapsamında sunulan hizmetlerden yararlanacak kişi ve hanelerin tespiti, ulusal siyaset ve stratejilerin oluşturulması ve toplumsal yardımlardan yararlanacak bireylerin objektif ölçütlere nazaran belirlenmesinde kullanılmak üzere müracaat bahsiyle ilgili olmak kaydıyla, toplumsal yardım yahut toplumsal hizmet müracaatında bulunan ya da halihazırda bu yardım ve hizmetlerden yararlanan şahıslar ile bu şahısların hanelerine ilişkin taşınır, taşınmaz, toplumsal güvenlik, toplumsal yardım, sıhhat, gelir, sarfiyat, varlık, nüfus ve mali durumlarına ait her türlü data ve bilgiyi gerçek ve hukukî şahıslardan talep edebilecek.
Söz konusu data ve bilgiler, genel idare kapsamındaki kamu yönetimleri ile kamu hukukî kişiliğini haiz kurumlar ve sermayesinin yarısından fazlası direkt doğruya yahut dolaylı olarak bu kurum ve kuruluşlara ilişkin iştirakler ile kamu hizmeti sunan öteki hukuksal şahıslardan de direkt istenebilecek.
Bakanlık, bu kapsamda bilgi ve bilgilerin temin edilmesi, işlenmesi ve kaydedilmesi dahil bunlara ait her türlü süreci elektronik ortamda yapabilecek ve bunları arşivleyebilecek. Bu bilgi ve bilgiler, kullanıma açık hale gelmesi ya da Kişisel Verilerin Korunması Kanunu uyarınca belirlenen kaidelerin gerçekleşmesi halinde imha edilecek. Bu kararın uygulanmasına ait adap ve temelleri belirlemeye Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı yetkili olacak.
Aynı kanundaki değişiklikle, bayan konukevi hizmetinden yararlanan ve geliri bulunmayan yahut meslek elemanının görüşü ve kıymetlendirme komitesinin kararına nazaran kâfi geliri olmadığı bedellendirilen bayanlara ve çocuklara, Ailenin Korunması ve Bayana Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamında süreksiz maddi yardım yapılmasına karar verilmemiş olması halinde, Ailenin Korunması ve Bayana Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun’da belirtilen orana nazaran hiçbir kesinti yapılmaksızın net harçlık verilecek.
Konukevinde kalan bayanların beraberindeki tahsil gören çocukları ile çeşitli nedenlerle tahsiline devam etmeyen ve fiyatlı olarak bir iş yerinde çalışmayan çocuklarına, Aile ve Toplumsal Hizmetler Bakanlığına bağlı çocuk bakım kuruluşlarında kalan çocuklara verilen ölçü kadar hiçbir kesinti yapılmaksızın net harçlık verilecek. Bu kararın uygulanmasına ait yordam ve asıllar Bakanlıkça hazırlanacak yönetmelikle belirlenecek.
GEÇİŞ HÜKÜMLERİ
Sosyal Hizmetler Kanunu’nda yapılan değişiklikler nedeniyle hak kaybı oluşmasının ve mağduriyet yaşanmasının önlenmesi için geçiş sürecine ait düzenleme yapılıyor. Buna nazaran, isteğe bağlı sigorta ödemelerine yönelik yapılan değişikliğin yürürlüğe girmesinden evvel gerçekleştirilen isteğe bağlı sigorta ile toplumsal ekonomik dayanak bedelleri talep edilmeyecek.
Korunma kararı veya Çocuk Koruma Kanunu uyarınca bakım önlemi kararı alınmış olanlara ilgili düzenlemede 5 yıl olarak düzenlenen mühlet kuralı, bu kararın yürürlüğe girdiği tarihte 16 yaşını doldurmuş olanlar için 2 yıl, 15 yaşını doldurmuş olanlar için 3 yıl, 14 yaşını doldurmuş olanlar için 4 yıl halinde uygulanacak.
Değişikliğin yürürlüğe girmesinden evvel hak sahibi olanlardan daha evvel istihdam hakkından yararlanmamış olanlar, bu kararın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 12 ay içerisinde Aile ve Toplumsal Hizmetler Bakanlığına başvurmaları halinde kelam konusu istihdam hakkından yararlanabilecek. Bu bireylerin işe yerleştirilmeleri, karar değiştirilmeden evvelki metot ve asıllara nazaran yapılacak.
Düzenlemenin “14 yaşını doldurduğu tarihten itibaren kuruluştan ya da kollayıcı aile yanından hizmet aldığı mühlet boyunca fasılalı da olsa Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı kayıtlarına göre 90 günden fazla müsaadesiz ayrılmamış olmak” kaidesindeki müddetin hesabında kararın yürürlük tarihinden evvelki müddetler dikkate alınmayacak.
Kanun teklifinin 12. hususunun de kabul edilmesinin akabinde TBMM Başkanvekili Pervin Buldan, birleşime orta verdi. Ortanın akabinde kurulun yerini almaması üzerine Buldan, birleşimi saat 14.00’te toplanmak üzere kapattı.
