Pecht “Biz bir nevi morg üzereyiz ancak elektronik aygıtlar için” diyor.
Ekibi, USB kablolarını tanım edilemez azaplara maruz bırakıyor. Ezme, germe, çok fazla takıp çıkarma, aklınıza gelebilecek her şey. Güya bunlar yetmezmiş üzere hasarlı kabloları incelemek için röntgen ışınlarına da sokuyor.
Peki, şarj kablosunu sarmanın eksiksiz yolu nedir?
Kullanıcıların birden fazla kablolarını gevşek daireler halinde sarması gerektiğine inanıyor. Zira çok sıkıştırma yahut dolaştırma, kabloların bozulmasının kısa yolu. Fakat bilime nazaran bu vakit kaybı olabilir.
“Hiç kıymetli değil” diyor Pecht.
Büyük bilgisayar şirketlerinden kimileri için çalıştık. Kabloları yanlış sarmaktan kaynaklanan hiçbir arıza görmedik.
Diğer mevzuyla ilgili uzmanlar da misal halde: “Şarj kablolarınızı istediğiniz üzere sarın.” diyor.
Fakat kabloların ömrünü kısaltan öbür makûs alışkanlıklar da var. Onlarca yıldır her gün yapılan şeyler.
Kablolarımız bizim için çok iş yapıyor fakat bozulana ve cihazlarımızı şarj etmek için öteki yolumuz kalmayana kadar bunun farkına varmıyoruz.
Biraz saygıyı hak etmiyorlar mı?
İnsanların kendi elektronik aygıtlarını tamir etmelerine yardımcı olan sürdürülebilirlik ve tüketici hakları şirketi iFixit’in kurucu ortağı Kyle Wein “Bu dünyada iki tıp insan var. Kabloları tahrip edenler ve etmeyenler” diyor. Yani şarj kablolarınızı düzgün kullanın.
Kablolar bozulduğunda neredeyse her seferinde kablonun fişle birleştiği yerde arıza meydana gelir.
Kablolarınız, yalıtımla sarılmış küçük metal tellerle dolu. Uçlarında, fiş bulunan bir kontağa vidalanırlar. İşte bu uçtaki temas (USB ya da C tipi girişler) noktası, işlerin aykırı gittiği yer. Düşündüğünüzde mantıklı geliyor. Bir kablo kullanırken, irtibat bir çapa vazifesi görüyor ve tüm bükülme telin ucunda gerçekleşiyor.
Bir ataş düşünün. Birebir noktadan tekrar tekrar bükerseniz kırılır.
ABD’deki Worcester Politeknik Enstitüsü’nde mekanik ve malzeme mühendisliği bölüm başkanı Robert Hyers “Mikroskobik seviyede, elastik aralığın ötesindeki bükülmeler, atomlar ortasındaki bağların kırılmasına ve konum değiştirdikçe tekrar bağların oluşmasına neden oluyor” diyor.
Halıdaki kırışıklıklar üzere atomların hizalanmadığı, dislokasyon ismi verilen kusurların birikimi oluyor.
Çok fazla dislokasyon metali sertleştirir, sonra kırılır ve ataşınız mahvolur. Bir kablonun içindeki metal teller de birebir halde çalışıyor.
Pecht “Birçok insanın, hatta bazen tembellik ettiğimde benim de yaptığım bir şey, fişi çıkarmak için kablonun uzun kısmından çekmek” diyor.
Bu, yalnızca ilişkinin kendisini tutup çekseydiniz oluşmayacak ek bir tansiyona yol açıyor.
Hyers’e nazaran, sıkıntıların temel kaynağı, kabloların bazen çok kısa olması.
Kabloyu prize ulaşmak için çekiyorsanız, ziyan veriyorsunuz demek. Ya da, telefonunuz prize takılıyken yatakta yahut diğer bir yerde uzanıp, kullanmaya devam etmek için ilişkiyi keskin bir açıyla çekiyorsanız, probleme davetiye çıkarıyorsunuz demek.
Weins “İnsanların yaptığı bir öteki şey de, telefonlarını prize takıp sonra da otomobildeki bardak yerine koyarak desteklemeleri” diyor.
Böylece telefon kablonun üzerinde duruyor ve sürüş sırasındaki sarsıntı da dahil olmak üzere telefonun yükünün tüm baskısı tam o noktada oluyor.
İşin aslı şu: Daha uzun ve ağır kabloları nasıl sardığınız sahiden değerli.
Film yahut ses dalında çalışan herkese sorun. Profesyonellerin “üstten alttan” kablo sarma tekniğinden bahsedeceklerdir. Lakin Weins ve başkaları bana bu kuralların ince ve esnek şarj kablolarınız için geçerli olmadığını söylüyor.
Örgülü kablolar
Weins, kablolarınızı çok sıkı sarmanın mutlaka âlâ olmadığını söylüyor. Kabloyu garip bir formda keskin bir açıyla katlamıyorsanız, ilişkiyi çekmiyorsanız yahut sararken bükmüyorsanız, makus bir sarma sürecinin sorun yaratması çok düşük bir ihtimal.
Her şey kontağın makus kullanılmasına bağlı.
Hyers “Kablonun o kısmına saygılı davranın, o vakit benden daha uzun müddet dayanır” diyor.
Bu, kabloların öncelikle işe uygun olduğunu varsayıyor. Öte yandan sorunun büyük bir kısmının ucuz, kalitesiz kablolardan kaynaklandığı da biliniyor.
Benzincilerden ucuza alabileceğiniz seçenekleri muhtemelen atlayabilirsiniz. Daha sağlam kablolara yatırım yaparsanız, değiştirmek için daha az para harcayacaksınız.
Dikkat edilmesi gereken şeylerden biri, plastik dış kaplama yerine tellerin üzerine sıkıca örülmüş dokumacılık yahut naylon ağ kullanan örgülü kablolar.
Weins, “Bu âlâ bir genel kural” diyor.
Apple bile en yeni modellerinde örgülü kablolara geçti, zira örgülerin sağlamlığı daha güzel muhafaza sağlayacak.
Bütün bunlar, objektif olarak, küçük şeyler. Kablolar muhtemelen hayatınızdaki en az gösterişli teknolojik aygıt. Fonksiyonel olmak için varlar. İşlerini yapıyorlarsa göz gerisi edilebiliyorlar.
Ancak kabloları çok göz gerisi ederseniz, sessizce, her seferinde mikroskobik bir çatlakla sizi yarı yolda bırakacaklar.
