Mithat Yurdakul / ANKARA – Resmi talepleri yerine getirmeyen platformlara, evvel yüklü para cezaları verilecek, akabinde erişim zorlaştırılacak.
Çocukların karıştığı şiddet olayları ve okul akınlarının akabinde gözlerin çevrildiği sanal dünyaya ait yasal düzenleme Resmi Gazete’de yayımlandı. Yeni düzenlemeye nazaran oyun platformları, adabına uygun olarak derecelendirilmeyen oyunları satışa sunamayacak. Derecelendirmesi yapılmayan oyunlar, en yüksek yaş kriterine nazaran derecelendirmek kaydıyla sunulabilecek. Oyun platformları, uygun derecelendirilmediği belirlenen içerikleri çıkarmakla yükümlü olacak.
Temsilci zorunluluğu
Türkiye’den günlük erişimi 100 binden fazla olan Steam üzere büyük çaplı yurt dışı oyun platformları; Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), Erişim Sağlayıcıları Birliği, isimli yahut idari makamlarca gönderilecek tebligat, bildirim yahut misal talepleri yerine getirmekle yükümlü olacak. Memleketler arası şirketler, resmi taleplerin karşılanmasını sağlamak için Türkiye’de temsilci belirleyecek. Belirlenen temsilci BTK’ye bildirilecek.
Aile denetim araçları
Oyun platformları, ebeveyn denetim araçları sağlayacak. Belirlenen denetim araçları, hesap ayarlarının denetim edilmesine, satın alma, kiralama ve fiyatlı üyelik üzere fiyata dayalı süreçlerin ebeveyn müsaadesine yahut onayına tabi kılınmasına ait düzenekleri içerecek.
Erişim zorlaşacak
Yasadaki yükümlülükleri yerine getirmeyen oyun platformlarına evvel BTK tarafından bildirimde bulunulacak. 30 gün içinde bildirimin gereğinin yerine getirilmemesi halinde, 1 milyon liradan 10 milyon liraya kadar para cezası verilebilecek. Cezanın bildiriminden itibaren 30 gün içinde resmi talebi yerine getirmeyen platformun cezası 30 milyon liraya kadar çıkabilecek. Tekrar 30 gün geçmesine karşın istenen adım atılmazsa, bu defa site veya platforma erişimi güçleştiren bant daraltma sistemi gündeme gelecek. BTK Başkanı, oyun platformunun internet trafiği bant genişliğinin yüzde 30 oranında daraltılması için sulh ceza hakimliğine başvuracak. Bant daraltma, talebin 30 gün daha karşılanmaması halinde yüzde 50 oranına çıkarılacak ve platforma ulaşım bir kademe daha zorlaştırılmış olacak.
Yaş doğrulama
Yasayla, toplumsal medyada yaş hududu da yürürlüğe girmiş oldu. Buna nazaran, toplumsal ağ sağlayıcı 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak ve yaş doğrulama dahil gerekli önlemleri almakla yükümlü olacak. Toplumsal ağ sağlayıcı, 15 yaşını doldurmuş çocuklara mahsus ayrıştırılmış hizmet sunma konusunda gerekli önlemleri alacak.
İçeriklere yapay zekâ denetimi
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çocuk Hakları Daire Lideri Emre Ertekin, TBMM Akran Zorbalığı Alt Kurulu toplantısındaki sunumunda, hayata geçirilmesi planlanan çalışmaları anlattı. Kurulun hazırladığı raporda yer alan “Dijital platformların çocuk profillerinde sunulan içerikleriyle ilgili yapay zekâ dayanaklı içerik kontrol sistemi kurulması” önerisi doğrultusunda çalışma başlattıklarını bildiren Ertekin, proje için AB’deki uygun uygulama örneklerini incelediklerini, projenin bu yıl büyük ölçüde tamamlanarak yaşama geçirilmesinin planlandığını söyledi.
Komisyon Başkanı Yıldız Konal Süslü de toplantıda, Yıldız Teknik Üniversitesi ve TÜBİTAK’ın yaptığı “MentalUP” isimli oyunu hatırlatarak “Gayet keyifli, yaş sonu var. Ben de oynamışımdır, dikkatime, odaklanmama da çok katkısı olmuştur bu yaşta” dedi.
‘Oyun timi’ önerisi
Yıldız, “Bence Ulusal Eğitim Bakanlığı, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bir ‘oyun timi’ kurabilir. Bir çocuk oyun oynayacaksa oyun oynasın, eğlensin fakat öğrensin ve zihinsel bir işgalle de karşı karşıya kalmasın” teklifini lisana getirdi. EVRİN GÜVENDİK Ankara
Erken yaşta eğitim riskleri azaltıyor
Komisyon’daki sunumunda Emre Ertekin, akran zorbalığına da değindi. BM Çocuk Hakları Komitesi ve Avrupa Konseyi’nin Çocuk Hakları Yönlendirme Komitesi’nin raporlarında, çocukların eğitime mümkün olduğunca erken bir periyotta başlamasının şiddet ve akran zorbalığı gibi konularda riski düşürdüğüne işaret edildiğini aktaran Ertekin “Bu sene prestijiyle bilhassa erken yaşta 0-3 yaş kısmı, hatta 0-6 yaşa kadar bakanlık olarak bilhassa kreşler ve erken yaşta eğitim yatırımlarını artırıyoruz” dedi.
‘Asıl caydırıcı ceza, bant daraltma’
Düzenlemeyi Milliyet’e pahalandıran Toplumsal Medya ve Dijital Güvenlik Eğitim Araştırma Derneği (SODİMER) Lideri Prof. Dr. Levent Eraslan, “Bu yasa ile birlikte Türkiye, benim sıkça kullandığım çocukların internetteki varlığını ‘dijital rüşt’ kavramı üzerinden tekrar tanımlıyor. 15 yaş sonunun getirilmesi, bir çocuğun hangi yaşta hangi sorumlulukları alabileceği ve hangi içeriklere maruz kalabileceği konusundaki meçhullüğü ortadan kaldırmıştır. 15 yaşını doldurmamış bir bireyin, kendi kararlarıyla bu platformlarda denetimsizce yer alması artık mümkün olmayacak. Bu durum, ailelerin omuzlarındaki ağır yükü hafifletirken, platformları da ‘kullanıcı sayım artsın da nasıl artarsa artsın’ mantığından uzaklaştırıp, daha sorumlu bir yayıncılık anlayışına zorlayacaktır” dedi.
Dijital ebeveynlik
Eraslan, “Çocukları korumak yalnızca erişimi engellemekle olmaz; onlara inançlı bir alan sunmakla olur. Maddede yer alan ebeveyn denetim araçları ve mecburî oyun derecelendirmesi, dijital rüştüne şimdi ermemiş gençlerin, gelişimlerini olumsuz etkileyecek içeriklerle temasını teknik olarak engelleyecektir. Ayrıyeten anne ve babaların dijital ebeveynlik bilgi ve hünerlerini artırmaları elzemdir” diye konuştu.
‘Fiilen kullanılamaz’
Eraslan, maddede öngörülen cezalar konusunda ise şu değerlendirmeleri yaptı: “Milyonluk para cezaları dev teknoloji şirketleri için bazen yalnızca operasyonel masraf olarak görülebiliyor. Lakin burada asıl caydırıcı olan, reklam yasağı ve akabinde gelen bant genişliğinin daraltılması yaptırımıdır. Bir oyun platformu için internet trafiğinin yüzde 50 oranında kısıtlanması, o platformun Türkiye’de fiilen kullanılamaz hale gelmesi demektir. Bu, hiçbir global şirketin göze alabileceği bir risk değildir. Bu nedenle yaptırımların kağıt üzerinde kalmayacağını öngörüyorum.”
