Romatizma sanılanın bilakis tek bir hastalık değildir. Yüzlerce çeşidiyle eklem, kas ve bağ dokusunu tutan, bağışıklık sistemi kaynaklı (otoimmün), iltihaplı yahut dejeneratif (kireçlenme) rahatsızlıklardır.
Romatizmal hastalıkların her yaş kümesinde görülebileceğine dikkat çeken Romatoloji Uzmanı Dr. Ege Sinan Torun, bu mevzuda değerli noktalara değindi:
Dr. Ege Sinan Torun
Teşhisi zordur
Romatizmal hastalıklar teşhisi en güç hastalıklar ortasında yer alır. Çoklukla bel/boyun fıtığı, fibromiyalji (yumuşak doku romatizması), enfeksiyonlar (Brusella, hepatit), tiroid bozuklukları, diyabet ve bazen kanser üzere öteki önemli hastalıklarla karıştırılabilir yahut onlarla birlikte seyredebilir.
Kandaki iltihap seviyelerine de bakılmalı
Günlük hayatta hastaları romatoloji polikliniğine getiren bir öbür kıymetli nedeni de enfeksiyonlar başta olmak üzere başka nedenler araştırıldığı halde sebebi bulunamayan C-reaktif protein (CRP), eritrosit sedimentasyon suratı (ESH) üzere kandaki iltihap seviyesini gösteren belirteçlerin yüksekliğinin araştırılmasıdır.
Pek çok iltihaplı eklem romatizması, üzere otoimmün bağ doku hastalıkları ve vaskülitler kanda akut faz reaktanı ismi verilen CRP ve ESH üzere belirteçlerin yükselmesine neden olabilir. Romatoloji polikliniği bu hastaların ayrıntılı tıbbi sorgusunu yapar, muayenesini gerçekleştirir ve tetkikler isteyerek bu duruma neden olabilecek romatizmal hastalıkları araştırır.
Ağrı ve şişlik varsa dikkat!
Romatizma denince birçok kişinin aklına beden ağrıları gelir. Lakin ağrıya neden olan her tablo romatolojinin alanına girmez. Bir hasta romatoloji polikliniğine en sık eklem ağrıları ile başvurur. Lakin eklem ağrılarının hepsi romatolojinin temel olarak ilgilendiği iltihaplı eklem romatizmaları ile bağlantılı olmayabilir.
– Eklemağrıları istirahatle artıp, hareket etmekle hafifleyen inflamatuar ağrı karakteri ismi verilen belli özelliklere sahipse,
– Bu ağrılara şişlik, kızarıklık, eklemlerde ısı artışı üzere belirtiler ve yarım saat yahut daha uzun süren sabah tutukluğu eşlik ediyorsa,
Hastada romatoid artrit, ankilozan spondilit psöriatik artrit üzere iltihaplı romatizmal hastalıklarla bağlantılı eklem ağrıları olabilir. Bu belirtileri yaşayan hastaların öncelikli olarak romatoloji polikliniğine başvurması önerilir.
Nedeni bilinmeyen ateş ve kilo kaybı araştırılmalı
Eklem ağrıları dışında romatoloji polikliniğine müracaatın öbür kıymetli nedenleri ortasında ateş, kilo kaybı, halsizlik, iştahsızlık, çok gece terlemesi üzere belirtiler de mevcuttur.
Bu belirtileri olan hastaların elbette birinci başvuracakları poliklinik romatoloji polikliniği değildir.
Ancak aile hekimliği, iç hastalıkları ve enfeksiyon hastalıkları tarafından tetkik edilip enfeksiyon ve kanser üzere bu belirtileri açıklayacak öbür hastalık kümelerinin dışlandığı hastalarda iltihaplı romatizma hastalıkları saydığımız belirtilere yol açıyor.
Bu hastalarda bilhassa enfeksiyon hastalıkları araştırılıp dışlandıktan sonra romatoloji muayenesi yapılması ve romatizmal tetkiklerin istenmesi için romatoloji polikliniği başvurusu faydalı olabilir.
Bu hastalıklara işaret edebilir
Sistemik lupus eritematozus (bağışıklık sisteminin bedenin sağlıklı dokularına ezkaza saldırarak eklemler, deri, böbrekler ve kalp üzere organlarda iltihaplanmaya yol açan kronik, otoimmün bir romatizmal hastalıktır.) Erişkin başlangıçlı iltihaplı bir romatizma tipi olan still (AOSD) hastalığı ve romatizmal damar iltihabı olarak bilinen vaskülit nedeni bilinmeyen ateş, kilo kaybı, önemli gece terlemesi, halsizlik ve iştahsızlığa neden olabilir.
ROMATİZMAL HASTALIKLAR
Testler müspet çıkarsa ne yapılmalı?
Romatoloji polikliniklerine müracaatların değerli bir nedeni de farklı branş tabiplerinin istediği romatizmal analizlerin müspet çıkmasıdır. Lakin şu güzel bilinmelidir ki tek başına olumlu çıkan analizlerle iltihaplı romatizma tanısı konmaz.
Çünkü romatologlar hastanın şikayetleri, fizik muayene bulguları, laboratuvar bulguları ve röntgen, bilgisayarlı tomografi ve MR üzere görüntüleme formüllerinde saptanan bulguları bir ortada kıymetlendirir.
Yüzde yüz iltihaplı romatizma olmayabilir
Sağlıklı şahıslarda de, bilhassa 40-50 yaşlardan itibaren, yaş arttıkça romatoid faktör üzere kimi romatizmal testlerin müspet olabileceği, her olumlu bedelin yüzde yüz iltihaplı romatizmayı göstermeyeceği akılda tutulmalıdır.
Farklı branştaki hekimlerin yönlendirmesi önemli
Romatizmal hastalıkların sistemik olduğu, bedenin tüm organ ve sistemlerini etkileyebildiği unutulmamalıdır. Bu yüzden her branşta hasta gören tabiplerin muhtaçlık duyduğunda hastalarını romatolojiye yönlendirmeleri gerekir.
Erken teşhis ve ömür kalitesinin korunması açısından hakikat bilgiye ulaşmak için romatoloji uzmanlarının kıymetlendirme yapması koşuldur.
Hastalara ömür şekli önerileri
Hastalar hem ilaç tedavisi hem de gerçek ömür üslubu tedbirleri ile romatizmayı tesirli bir halde yönetebilirler.
– Kireçlenme (osteoartrit) üzere iltihapsız romatizmal hastalıklarda, eklemlere çok yük bindirmemek büyük kıymet taşır. Bu nedenle idmanlar dikkatle seçilmelidir. Kilo denetimi sağlanmalı, fazla kilo alımından kaçınılmalıdır.
Düzenli yürüyüş üzere düşük tesirli antrenmanlar önerilir. Ayrıyeten kaplıca tedavileri ve yüzme üzere aktiviteler de rahatlatıcı ve destekleyici olabilir.
– Romatoid Artrit, ankilozan spondilit üzere iltihaplı romatizma hastaları ise iltihap denetim altına alındıktan sonra eklem hareketliliğini korumak için tertipli antrenman yapmalı.
Özellikle yüzme, omurga tutulumlu hastalarda postürün korunmasına yardımcı olur. Bu hastalar kaplıcadan katiyetle uzak durmalı ve çok güneşten de kaçınmalıdır.
– Eklemler, cilt, böbrekler ve kalp üzere birçok organı etkileyebilen romatizmal bir hastalık olan sistemik lupus eritematozus olan bayanlar, gebelik planlaması yahut hormon içeren ilaç kullanımı öncesinde kesinlikle romatologlarına danışmalıdır. Lupus ve dermatomiyozit hastaları güneş ışınlarından korunmalı ve yüksek faktörlü güneş kremi kullanmalıdır.
– Raynaud Fenomeni, soğuk yahut gerilimle tetiklenen, el/ayak parmakları, burun yahut kulak uçlarındaki küçük kan damarlarının çok daralmasıyla oluşan kan akışı kısıtlanmasıdır.
Sekonder (İkincil) Raynaud, romatizmal hastalıklara bağlı gelişen cinstir. Bu hastalar soğuktan korunmalı, eldivensiz dışarı çıkmamalı ve soğuk su kullanımını sınırlamalıdır.
– Ayrıyeten ağız ve diş sıhhatine dikkat edilmesi, bilhassa bağışıklık baskılayıcı ilaç kullanan hastaların diş yahut cerrahi süreçler öncesi romatolog onayı alması kıymetlidir.
