Avrupa Birliği genelinde manuel pasaport damgalama sürecinin yerini alan dijital Entry/Exit System (EES), uygulama basamağına geçilmesiyle birlikte havalimanı yer hizmetlerinde yeni bir çalışma nizamını beraberinde getirdi.
Biyometrik data kayıt prosedürleri nedeniyle pasaport denetim noktalarındaki süreç müddetlerinde artış gözlemlenirken; resmi makamlar ve havalimanı işletmecileri, sistemin işleyişine yönelik farklı değerlendirmelerde bulunuyor.
Mevcut tablonun, yolcu trafiğinin artacağı yaz periyodundaki performansı ise kesim temsilcileri tarafından yakından takip ediliyor.
Avrupa Birliği’nin yeni hudut giriş-çıkış sistemi EES (Entry/Exit System), daha birinci günlerinden itibaren önemli tartışmaların odağına yerleşti. Fransa, Almanya, İtalya, İspanya ve Yunanistan başta olmak üzere birçok ülkede havalimanlarında yolcuların saatler süren bekleyişlerle karşı karşıya kaldığı bildirildi.
The Guardian’ın haberine nazaran, bilhassa ağır saatlerde pasaport denetim noktalarında oluşan uzun kuyruklar, sistemin operasyonel kapasitesine yönelik soru işaretlerini artırdı. Yaz döneminin yaklaşmasıyla birlikte bu yoğunluğun daha da artması bekleniyor.
EES NEDİR?
EES, Avrupa Birliği’nin hudut kontrollerini dijitalleştirerek güvenlik standartlarını bir üst düzeye taşımayı hedefleyen çağdaş bir hudut idare sistemidir. Uygulama kapsamında, AB dışı ülkelerden gelen ziyaretçilerin standart pasaport bilgilerine ek olarak parmak izi ve yüz tarama üzere biyometrik bilgileri de dijital ortama aktarılmaktadır. İleri teknolojiye dayalı bu formülle daha faal bir denetim düzeneği oluşturulması amaçlanırken, klasik manuel pasaport damgalama süreci de büsbütün yerini dijital kayıtlara bırakmaktadır.
KİMLERİ KAPSIYOR?
25 AB üyesi ile Schengen bölgesine dahil olan İzlanda, Norveç, Lihtenştayn ve İsviçre’yi kapsayan bu sistem, AB dışından gelen yolcuları odak noktasına alıyor. Bu durum, seyahat prosedürlerinin hem Türk vatandaşları hem de Brexit sonrası yeni statüdeki İngiliz vatandaşları için daha karmaşık bir hal almasına neden oluyor.
HAVALİMANLARINDA BEKLEME MÜHLETLERİ UZUYOR
Uluslararası Havalimanları Kurulu Avrupa Yöneticisi Olivier Jankovec, mevcut tablonun sırf başlangıç olduğunu belirtiyor. Jankovec’e nazaran trafik şimdi tam manasıyla yoğunlaşmamışken bile saatler süren beklemeler yaşanıyor. Yaz döneminde bu durumun “yönetilemez” bir krize dönüşebileceği uyarısı yapılıyor.
UÇUŞLAR KAÇIYOR
Sistemin beraberinde getirdiği aksaklıklar, yalnızca fizikî bekleme müddetleriyle hudutlu kalmayıp havayolu operasyonlarını da direkt etkiliyor.
BBC’nin aktardığı bilgilere nazaran; Milano-Manchester seferini yapacak olan bir uçuşta, pasaport denetimindeki yoğunluk nedeniyle 100’den fazla yolcu uçağa kabul edilemedi. Bu örnek, yeni sistemin hudut kapılarındaki gecikmelerden öte, havacılık dalı genelinde bir zincirleme tesir riski barındırdığını gözler önüne seriyor.
Eleştirilerin bilakis Avrupa Kurulu, sistemin genel olarak meselesiz işlediğini savunuyor. Komite yetkilileri, bir yolcunun sisteme kaydının ortalama 70 saniye sürdüğünü belirtirken, yaşanan aksaklıkların sonlu ve süreksiz olduğunu tabir ediyor. Ayrıyeten sistemin alandaki uygulamasının üye devletlerin sorumluluğunda olduğuna dikkat çekiliyor.
Havalimanı otoriteleri ve kesim temsilcileri ise bu mühletlerin gerçeği yansıtmadığını öne sürüyor. ACI’ye nazaran kimi durumlarda bir yolcunun kaydı 5 dakikaya kadar uzayabiliyor. Bu da bilhassa ağır saatlerde kuyrukların katlanarak büyümesine neden oluyor. Sistem teoride süratli görünse de pratikte önemli darboğazlar yaratıyor.
HAVAYOLU ŞİRETLERİ TEPKİLİ
Avrupa’nın en büyük düşük maliyetli havayolu şirketlerinden Ryanair, sisteme en sert reaksiyon gösteren şirketlerden biri oldu. CEO Michael O’Leary, EES’i “tam bir karmaşa” olarak nitelendirerek, kimi havalimanlarında bekleme müddetlerinin 4 saate kadar çıktığını söyledi. O’Leary, sistemin yaz sonuna kadar ertelenmesi davetinde bulundu.
GÜVENLİK Mİ SÜRAT MI? TARTIŞMASI
EES sistemi, güvenliği artırma maksadıyla hayata geçirilmiş olsa da, sürat ve verimlilik konusunda önemli tenkitler alıyor. Komite bilgilerine nazaran sistem bugüne kadar 52 milyondan fazla giriş-çıkışı kaydetti, 27 binden fazla giriş reddedildi ve yaklaşık 700 kişi güvenlik tehdidi olarak tespit edildi. Bu bilgiler sistemin güvenlik açısından tesirli olduğunu gösterse de, operasyonel maliyet tartışması sürüyor.
YAZ DÖNEMİ DEĞERLİ BİR EŞİK OLACAK
Uzmanlara nazaran EES sistemi için asıl imtihan yaz aylarında verilecek. Turist yoğunluğunun tepeye ulaştığı bu devirde sistemin performansı, gelecekteki düzenlemelerin tarafını belirleyecek. Havayolu şirketleri ve havalimanı işletmecileri, esneklik sağlanmazsa sistemin süreksiz olarak askıya alınması gerektiğini savunurken, AB tarafı uygulamayı sürdürmekte kararlı görünüyor.
