ABD Başkanı Donald Trump Tahran ile yeni bir muahedeye varılmak üzere olduğunu duyurdu.
İran tarafının 14 unsurluk Amerikan barış teklifine çok kısa bir mühlet içinde cevap vermesi bekleniyor.
Bölgesel kaynaklara nazaran Tahran idaresi Washington tarafından sunulan bu kapsamlı taslağı bugün karara bağlamayı planlıyor.
Eğer mutabakat yapılırsa, İran ve ABD İslamabad yahut Cenevre’de buluşmak üzere hazırlıklara başlayacak.
ANLAŞMA KAİDELERİ NELER?
Amerika Birleşik Devletleri’nin sunduğu koşulların başında İran’ın nükleer silah üretmeyeceğini resmen kabul etmesi geliyor.
Taslak ayrıyeten İran’daki Fordo ile Natanz ve İsfahan nükleer tesislerinin büsbütün etkisiz hale getirilmesini koşul koşuyor.
Anlaşma kapsamında nükleer zenginleştirme faaliyetlerinin yirmi yıl boyunca dondurulması talep ediliyor.
Tahran elindeki 450 kilogramlık yüksek seviyede zenginleştirilmiş uranyumu öbür bir tarafa teslim etmek zorunda kalacak.
Bu kritik malzemenin hangi ülkeye gönderileceği şimdi kesinleşmese de geçmişte Rusya bu mevzuda istekli olmuştu.
HÜRMÜZ BOĞAZI KİLİDİ
Anlaşmanın ekonomik ve stratejik boyutları global güç koridorlarını direkt etkiliyor. Trump idaresi nükleer koşulların kabulü karşılığında İran limanlarına uygulanan deniz ablukasını kaldırmayı vaat ediyor.
Buna karşılık İran’ın da Hürmüz Boğazı üzerindeki fiili kısıtlamalarına son vermesi ve geçiş trafiğini açması isteniyor.
Trump katıldığı bir röportajda nükleer kısıtlamaların katılığına bilhassa dikkat çekti. Lider dondurma mühleti sona erse dahi İran’ın yüzde dört düzeyinde bile uranyum zenginleştirmesine müsaade verilmeyeceğini belirtti.
Tahran’ın yeraltı tesislerini hiçbir halde işletmeyeceğine dair taahhüt vermesi gerektiğini vurgulayan Trump “Tahran mutabakat kapsamında yeraltı nükleer tesislerini işletmeyeceğine dair kelam verecek” dedi.
Anlaşma sağlanırsa ekonomik yaptırımların gevşetilmesi gündeme gelecek. Global petrol ticaretinin beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı savaşın başladığı şubat ayından beri kapalı tutuluyor.
TRUMP TEHDİDİ İHMAL ETMEDİ
Müzakerelerin diplomatik takvimi Trump’ın önümüzdeki hafta gerçekleştireceği Çin ziyareti öncesinde netleşebilir.
Ancak Amerikan Başkanı masadaki teklifin reddedilmesi durumunda askeri müdahalenin dozunu artıracağını net bir lisanla tabir etti.
Trump “Eğer İran kabul etmezse bombalama daha evvel hiç görülmemiş kadar yüksek ve şiddetli bir düzeyde olacaktır” ihtarında bulundu.
Başkan ayrıyeten “Bunun bir sonuca bağlanma talihini yüksek görüyorum fakat olmazsa onları amansızca bombalamak zorunda kalacağız” kelamlarıyla Tahran üzerindeki baskıyı artırdı.
