Belce Örü Erçin
Ocak ayının başında 1411 lira olarak hesaplanan günlük besin maliyeti, mart ayında 1706 liraya çıktı. Sıhhat Bakanlığı’nın referans menüleri üzerinden yapılan hesaplama, mutfaktaki enflasyonun resmi sayıların çok ötesinde bir süratle büyüdüğünü ortaya koydu.
Toplum Çalışmaları Enstitüsü, sağlıklı ve istikrarlı beslenmenin maliyetini ölçen ‘İdeal Beslenme Endeksi’nin birinci sonuçlarını yayımladı. Sıhhat Bakanlığı’nın referans menüleri baz alınarak yapılan hesaplamalara nazaran, 2026’nın birinci üç ayında sağlıklı beslenmenin kümülatif maliyeti yüzde 20’yi aşan oranlarda artış gösterdi. 10 yaşında kız çocuk, 16 yaşında erkek çocuk, 42 yaşında bayan ve 42 yaşında erkekten oluşan 4 kişilik bir ailenin yalnızca sağlıklı beslenebilmesi için gereken günlük besin harcaması mart ayı sonunda 1706 liraya ulaştı, aylık 51 bin lirayı aştı.
SADECE ÇİĞ GIDA
Belirlenen aylık 51 bin liralık maliyet, yalnızca ‘çiğ gıda’ eserlerini kapsıyor. Bu sayılara yemeğin pişirilmesi için gereken elektrik, doğalgaz, su masrafları ile hazırlık sürecindeki emek ve vakit maliyeti dahil edilmedi. Dışarıda yemek yeme maliyetleri de eklendiğinde, hanelerin gerçek mutfak enflasyonunun çok daha yüksek olduğu öngörülüyor.
Toplum Çalışmaları Enstitüsü’nün raporun girişinde Türkiye’deki gelir eşitsizliğinin besin harcamalarına yansımasına dikkat çekildi.
Türkiye’de gelirden en az hisse alan (en yoksul) yüzde 20’lik kesim, toplam harcamalarının yüzde 30.4’ünü besin ve alkolsüz içeceklere ayırmak zorunda kalıyor. Gelirden en fazla hisse alan en varlıklı yüzde 20’lik kesimde ise bu oran yalnızca yüzde 12.8 düzeyinde.
Çok bireyli ve çocuklu ailelerdeki baskı artıyor
Raporda şu sözler yer aldı: “Günlük harcama meblağlarının ulaştığı düzeyler, bilhassa çok bireyli ve çocuklu haneler açısından aylık toplam maliyet üzerinde değerli bir baskı oluşturabilecek niteliktedir. Elde edilen bulgular, sağlıklı ve istikrarlı beslenme standardının korunmasının, kısa periyotlu fiyat hareketleri karşısında dahi haneler açısından artan bir maliyet yükü doğurduğunu göstermektedir. Günlük maliyetlerdeki sonlu görünen artışların dahi aylık toplam harcamaya yansıtıldığında manalı büyüklüklere ulaştığı dikkate alınmalıdır.”
