Türkiye’de toplumsal güvenlik sistemi, Ekim 2008’de yürürlüğe giren düzenleme ile değerli bir dönüşüm geçirdi. Yeni sistemde emeklilik hakkı sadece hizmet müddetiyle değil, prim gün sayısının hangi tarihte tamamlandığına nazaran belirleniyor.
Memuriyete erken yaşta girenler için sigorta başlangıcı genel kural olarak 18 yaş kabul ediliyor. Bu yaş öncesinde ödenen primler toplam gün sayısına dahil edilirken, emeklilik kıdemi reşit olunan yaştan itibaren hesaplanıyor.
SGK uzmanı İsa Karakaş, Türkiye gazetesindeki değerlendirmesinde, meslek lisesi mezunu olup mahkeme kararıyla “kazai rüşt” alan bireyler için 18 yaş hududunun uygulanmadığını belirterek, memuriyette kıdem başlangıcının temel olarak 18 yaşa nazaran şekillendiğini tabir ediyor.
2036’YA KADAR TAMAMLAYAN KAZANIYOR
Sistemde en kritik eşik olarak 2036 yılı öne çıkıyor. Buna nazaran, 9.000 prim gününü bu tarihe kadar tamamlayan erkek memurlar 60, bayan memurlar ise 58 yaşında emekli olma hakkını sürdürüyor. Lakin bu müddette prim koşulunu yerine getiremeyenler için emeklilik yaşı her yıl kademeli olarak artıyor.
Karakaş, zamanlamanın değerine dikkat çekerek, 2036’ya kadar prim gününü tamamlayamayan memurların daha ileri yaşlarda emekli olmak durumunda kalacağını vurguluyor.
2048’DE YAŞ EŞİTLENİYOR
Prim gününün tamamlanma müddeti uzadıkça emeklilik yaşı da yükseliyor. 2036 sonrasına kalan planlamalarda, çalışanların daha uzun müddet vazifede kalması gerekiyor. Mevcut projeksiyonlara nazaran, 2048 yılı prestijiyle bayan ve erkek için emeklilik yaşı 65’te eşitlenmiş olacak.
EKSİK PRİMİ OLANLAR İÇİN ALTERNATİF YOL
9.000 prim gününü tamamlayamayan memurlar için sistemde farklı bir seçenek de bulunuyor. En az 5.400 prim gününe ulaşanlar, yaş haddine bağlı olarak emeklilik hakkı elde edebiliyor. Lakin bu metotta de yaş koşulu, kademeli artışlar dikkate alınarak belirleniyor.
2008 sonrası vazifeye başlayan memurlar açısından emeklilik artık sırf çalışma müddetiyle sonlu değil. Prim günlerinin hangi tarihte tamamlandığı, emeklilik yaşını direkt etkileyen temel öge haline gelmiş durumda. Bu nedenle uzmanlar, sürecin erken planlanmasının değerine işaret ediyor.
