İsrail’in Yedioth Ahronoth gazetesinin haberine nazaran, Başbakan Binyamin Netanyahu hükümeti, Ekim 2023 sonrası savunma harcamalarını dizginlemekte zorlanırken ekonomiyi riskli bir borç batağına sürüklüyor.
Gelecek 10 yılı kapsayan ve ordunun tekrar yapılandırılmasını hedefleyen yaklaşık 95 milyar dolarlık savunma bütçesi planı ve devam eden çok cepheli akınlar, artan borç yükü ile zayıflayan mali istikrar kaygılarını tetikliyor.
Habere nazaran, Netanyahu’nun İsrail’in güvenlik doktrinini kökten değiştiren, 2025 sonuna ilişkin “2025–2026 Doktrin ve Siyaset Kılavuzları” başlıklı çok bilinmeyen dokümanıyla durum daha da netleşti.
Başbakan bu dokümanda orduya, birden fazla cephe ve senaryo için silahlanma talimatı vererek adeta ucu açık bir “alışveriş listesi” sundu. Evrakın özü, Başbakan’ın askeri kanattan gelen her talebe istisnasız “evet” demesiydi.
Savunma yetkililerine nazaran, Netanyahu’nun hedeflediği bu siyasetin en geniş kapsamlı maliyeti yaklaşık 800 milyar şekeli (yaklaşık 216 milyar dolar) bulacaktı. Süreç sonunda kendisine, biri 450 milyar şekel (yaklaşık 121,5 milyar dolar), başkası ise 250 milyar şekel (yaklaşık 67,5 milyar dolar) maliyetinde iki farklı plan sunuldu.
Maliye ile Savunma bakanlıkları ortasındaki müzakerelerin akabinde, 10 yıllık süreç için 350 milyar şekellik (yaklaşık 94,5 milyar dolar) bir uzlaşmaya varıldı. Bu bütçenin, iki yeni hava filosu alımını da içeren bir kısmı, geçen hafta bakanlık tedarik komitesi tarafından onaylandı.
Söz konusu planın İsrail iktisadı üzerindeki tesirleri ise sarsıcı nitelikte.
İsrail Merkez Bankası Başkanı Amir Yaron’a göre ülke, halihazırda borç yükünün süratle arttığı bir patikada ilerliyor. Bu da borç verenlerin gözünde İsrail’in bir “borç batağına” sürüklendiği algısını güçlendiriyor.
Yaklaşık 95 milyar dolarlık bu yeni harcama planı ve ABD yardımına olan bağımlılığı azaltma zaruriliği da eklendiğinde, İsrail’in borç-gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) oranının 2035 yılına kadar yüzde 83’e ulaşması öngörülüyor.
Üstelik kelam konusu iddialar, akınların yakın vakitte sona ereceği optimist varsayımına dayanıyor. Fakat 2024’ün başından beri süregelen bu optimist varsayıma kuşkuyla yaklaşılıyor.
Gazeteye nazaran hücumların uzamasının, sırf can kayıpları ve derin bir ruhsal yıkımla sonlu kalmayıp, yedek askerlik maliyetlerinden kamu maliyesindeki ağır tahribata kadar halkın ömür kalitesi üzerinde yıkıcı sonuçlar doğurması bekleniyor.
