Uzmanlara nazaran bu değişimin temel nedeni global ısınma nedeniyle çözülen donmuş toprak katmanları oldu. Alaska’nın kuzeyindeki geniş bölgelerde bulunan permafrost ismi verilen kalıcı donmuş yer eridikçe, yıllardır toprak altında kalan metaller ve mineraller ırmaklara karışmaya başladı.
NEDENİ ORTAYA ÇIKTI
Bilim insanları, eriyen toprakların su ve oksijenle temas etmesi sonucu kimyasal tepkilerin başladığını belirtiyor. Bilhassa demir, alüminyum, çinko ve kadmiyum üzere metallerin suya karışmasıyla ırmaklarda pas rengini andıran turuncu bir imaj oluşuyor. Uzmanlar bu durumun, maden bölgelerinde görülen asitli su kirliliğine benzediğini tabir ediyor.
Araştırmalara nazaran sadece Alaska’daki Salmon River değil, Brooks Range bölgesindeki onlarca ırmak ve akarsuda emsal değişimler görülmeye başladı. Birtakım bölgelerde suyun renginin büsbütün değiştiği, kimi bölgelerde ise ağır metal oranlarının süratle yükseldiği tespit edildi.
BALIKLAR VE EKOSİSTEM RİSK ALTINDA
Uzmanlar, ırmaklardaki metal oranlarının su canlıları için belirlenen inançlı sonları aşmaya başladığını söylüyor. Bilhassa somon balıkları ve öteki tatlı su cinslerinin bu durumdan önemli formda etkilendiği belirtiliyor. Demir yoğunluğunun balıkların solungaçlarını kaplayabildiği ve oksijen alımını zorlaştırdığı tabir ediliyor.
Araştırmacılar ayrıyeten ırmak tabanında oluşan tortuların balık yumurtalarına ziyan verebileceğini ve bunun tüm besin zincirini etkileyebileceğini belirtiyor. Bölgedeki kuşlar, ayılar ve öbür yabani hayvanların da dolaylı olarak risk altında olduğu vurgulanıyor
UZMANLAR: “GERİ DÖNÜŞÜ ÇOK ZOR”
Bilim beşerlerine nazaran bu süreç sıradan bir etraf kirliliği üzere temizlenebilecek bir durum değil. Zira sorun tek bir noktadan değil, eriyen geniş donmuş toprak alanlarından kaynaklanıyor. Uzmanlar, global ısınmanın devam etmesi halinde Alaska’daki daha fazla ırmağın emsal formda renk değiştirebileceği ihtarında bulunuyor.
