Cumhurbaşkanlığı Bağlantı Başkanlığı tarafından Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’in katılımıyla “Dijital Çağda İnançlı Toplum: Riskler ve Tahliller Paneli” düzenlendi.
İletişim Başkanı Duran, panelin açılışında yaptığı konuşmada, insanlık tarihinin en büyük ve en süratli dönüşümlerinden birine şahit olunduğunu, bilgiye erişimin kolaylaştığı, irtibatın saniyeler içinde global boyutlara ulaştığı, hudutların manasını yitirdiği bir devrin deneyim edildiğini söyledi.
Dijital dünyanın artık hayatın ayrılmaz modülü olduğunu belirten Duran, bugün iş hayatından eğitime, kamu hizmetlerinden aile içi bağlantıya kadar hayatın çabucak her alanının dijital imkanlarla şekillendiğine işaret etti.
Duran, internet, toplumsal medya, yapay zeka, çevrim içi platformlar ve taşınabilir uygulamaların sağladığı kolaylıklardan istifade edildiğini lakin her büyük imkanın beraberinde büyük bir sorumluluk da getirdiğinin unutulmaması gerektiğini vurguladı.
Dijital çağın, sunduğu fırsatların yanında yeni tehditleri ve önemli meydan okumaları da içinde barındırdığına dikkati çeken Duran, şöyle konuştu:
“Siber taarruzlar, ferdî dataların berbata kullanılması, dezenformasyon, manipülasyon, dijital bağımlılık, dijital dolandırıcılık, çevrim içi zorbalık ve bunun üzere daha birçok tehdidi sayabiliriz. Elbette bu tehditler, kamu kurumlarını, medya kuruluşlarını, dijital platformları, aileleri ve toplumun tamamını ilgilendiren kıymetli birer güvenlik sorunudur. Bilhassa bilgi kirliliği ve dezenformasyon, bugün toplumların huzurunu, birlik hissini ve ortak aklını gaye alan en sinsi tehlikelerdendir. Gerçek ile palavranın iç içe geçtiği, hakikat bilginin süratle itibarsızlaştırılabildiği bir ortamda hakikatin kendisini bulmak, onu gözetlemek hepimizin ortak sorumluluğudur. Bağlantı Başkanlığı olarak bizim temel amacımız de hakikat ve adalet merkezli bir bağlantı ekosistemini tesis etmektir. Elimizdeki her türlü imkanla dezenformasyona karşı gayret ediyor ve epistemolojik zehirlenmenin önüne geçiyoruz. Hakikat bilgiyi kamuoyuyla yerinde ve vaktinde paylaşıyor, sağlıklı bir bağlantı ortamının oluşmasına katkı sağlıyoruz.”
Bu kapsamdaki son çalışmada, yapay zeka teknolojileriyle büyüyen dezenformasyon ve uydurma içerik tehditlerine karşı kamu kurumlarının web sitelerini, büyük lisan modelleri için okunabilir duruma getirdiklerini kaydeden Duran, böylece yapay zeka araçları tarafından uydurma, palavra yahut yanlış bilgilerin değil, doğruların, teyitli bilgilerin referans alınmasına katkı sağladıklarını bildirdi.
“BİR ÇOCUĞUN YA DA GENCİN EKRAN BAŞINDA GEÇİRDİĞİ VAKİT, YALNIZCA BİR OYALANMA HALİ OLARAK GÖRÜLEMEZ”
Duran, dijital dünyanın en hassas başlıklarından birinin, çocuk ve gençler olduğuna dikkati çekerek, şöyle devam etti:
“Her şeyden evvel şu konuya dikkatlerinizi çekmek isterim, bugünün çocukları ve gençleri, dijital dünyanın içine doğuyorlar. İnternet, toplumsal medya, görüntü platformları ve çevrim içi oyunlar onların günlük hayatının doğal bir kesimi. Bu mecralar gerçek kullanıldığında öğrenmeyi destekleyen, bilgiye erişimi kolaylaştıran ve dünyayla bağlantı kurmayı sağlayan çok değerli araçlardır. Lakin denetimsiz ve bilinçsiz kullanıldığında önemli risklerin ortaya çıkması kaçınılmaz hale gelmektedir. Siber zorbalık, dijital bağımlılık, şiddet, uygunsuz imgeler, geçersiz hesaplar, şahsî bilgilerin berbata kullanılması ve manipülatif içerikler karşısında çocuklar ve gençler savunmasız kalabiliyor. Zira bir çocuğun ya da gencin ekran başında geçirdiği vakit, yalnızca bir oyalanma hali olarak görülemez. Karşısında durduğu ekran, onun niyet dünyasına, hislerine, davranışlarına, arkadaşlık bağlarına ve hayatı algılama biçimine direkt tesir etmektedir. Dijital ortamda maruz kalınan bir zorbalık, gerçek hayatta yerini derin bir yalnızlığa, hatta anlamsızlığa bırakabilmektedir. Ne yazık ki bunun son örneklerinden birini Kahramanmaraş’ta gördük. Daima beğenilme ve onaylanma gereksinimi, gençlerimizin öz itimadına, şiddet içerikleri ise merhamet hissine saldırmaktadır. Denetimsiz ekran kullanımı, aile bağlarını, toplumsal bağları ve gerçek hayatla kurulan teması olumsuz etkilemektedir. Tüm bu nedenlerle siber dünyanın türlü tehlikelerin kol gezdiği bir anarşi ortamı haline gelmesine göz yumamayız. Bu sorunlar, açık bir biçimde ulusal güvenlik ve beka sorunudur.”
Çocuk ve gençleri dijital dünyanın risklerine karşı müdafaayı amaçlayan yasal düzenlemenin kısa müddet evvel Meclis’ten geçtiğini anımsatan Duran, bu yasanın, 15 yaş altı çocukların toplumsal medya platformlarına erişimini düzenlediğini, 15-18 yaş ortası gençler için de yaşa uygun muhafaza ve ebeveyn dayanak düzenekleri öngördüğünü söz etti.
Düzenlemenin, dijital platformları, kullanım müddetlerini sonlandırma ve hesapları yönetme üzere denetim düzeneklerini oluşturmakla yükümlü kıldığını aktaran Duran, tıpkı vakitte yaşa nazaran oyunları derecelendirme yükümlülüğünün de getirildiğini bildirdi.
Duran, bunun ihlal edilmesi durumunda oyun platformlarına önemli yaptırımlar öngörüldüğünü belirterek, “Devletimiz, yeni şartlara uygun bu cins yasal düzenlemelerle çocuklarımızı ve gençlerimizi risklere karşı müdafaanın gayretini veriyor. Bu noktada Ulusal Eğitim Bakanlığımızın hayata geçirdiği Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’ni de anmak isterim. Bu model, dijital okuryazarlığı artırdığı üzere tıpkı vakitte her türlü bilgiye erişirken bu çeşit risklerden müdafaayı amaçlamaktadır. Çocuklarımıza çok boyutlu yetkinlikleri kazandırırken bu çeşit risklerden de korumaktadır. Burada hedef, çocuklarımızın sırf bilgiye ulaşabilen değil tıpkı vakitte ulaştığı bu bilgiyi okuyabilen, tahlil edebilen ve sağlıklı yorumlayabilen bireyler olarak yetişmelerini sağlamaktır.” tabirlerini kullandı.
“ÇOCUKLARIMIZ BİZDEN KORKTUKLARI İÇİN SUSMAMALI, BİZE GÜVENDİKLERİ İÇİN KONUŞMALIDIR”
Bu noktada vatandaş ve ebeveynlerin, üzerlerine düşen sorumlulukları üstlenmeleri ve kendilerine kimi sorular sormaları gerektiğini kaydeden Duran, konuşmasını şöyle sürdürdü:
“Çocuklarımızın ve gençlerimizin dijital dünyada nerede durduğunu sahiden biliyor muyuz? Hangi platformları kullanıyorlar? Kimlerle bağlantı kuruyorlar? Hangi içeriklere maruz kalıyorlar? Bunun sonuçları nelerdir? Bu mecralarda maruz kaldıkları, gördükleri karşısında neler hissediyorlar? Bu soruların artık her ailenin, her okulun ve her kurumun ciddiyetle üzerinde durması gereken sorular olduğu kanısındayım. Zira dijital dünyada çocuklarımızı muhafazanın yolu, onları şuurlu, istikrarlı, inançlı ve sorumlu bir dijital kullanım kültürüyle buluşturabilmektir. Bunun sorumluluğundan ne aileler ne eğitim kurumlarımız ne de toplumun başka ögeleri, hiçbirimiz kaçamayız. Bunun için yapılması gereken şeylerin başında, aile içi irtibatın güçlendirilmesi geliyor. Çocuklarımız ve gençlerimiz, dijital dünyada karşılaştıkları bir tehdidi, bir zorbalığı, bir yanlış içeriği aileleriyle rahatlıkla paylaşabilmelidir. Takip ve kontrol elbette kıymetlidir fakat bu kontrolün baskı lisanıyla değil, birlikte inanç içerisinde olması gerekir.
Çocuklarımız bizden korktukları için susmamalı, bize güvendikleri için konuşmalıdır. Bağımlılığa, dikkat dağınıklığına, uyku düzensizliğine, toplumsal kopuşa yol açan denetimsiz ekran kullanımının önüne geçmek nasıl elzemse dijital okuryazarlığı güçlendirmek de o derece elzemdir. Çocuklarımızı dijital dünyadan koparamayız. O halde yapılması gereken, gördükleri her bilginin gerçek, her hesabın emniyetli, her paylaşımın saf olmadığını öğretmek durumundayız. Bu, doğal ki onların gerçek bilgiyi yanlış bilgiden ayırt edebilecekleri bir farkındalık sahibi olmalarıyla mümkündür. Şu hususu hatırda tutmak çok kıymetlidir, mana, aidiyet ve amaç duygusu güçlü olan bir genç, dijital dünyanın ziyanlı tesirlerine karşı dirençli olur.”
Ailenin, çocuğun birinci itimat alanı olduğunu belirten Duran, sevgi, merhamet, sorumluluk, hürmet ve ölçülü davranışın ailede öğrenildiğini söyledi.
“ÇOCUKLARIMIZ VE GENÇLERİMİZ, DİJİTAL DÜNYADA EDİLGEN VE TÜKETİCİ BİR ROLDE SIKIŞIP KALMAMALIDIR”
Duran, bugün dijital tehditlere karşı en güçlü gözetici kalkanın da yeniden aile olduğuna işaret ederek, “Çocuğuyla konuşan, onu dinleyen, ona vakit ayıran, onun dijital dünyasını tanıyan aileler, elbette çocuklarını dijital tehlikelerden daha güzel koruyabilirler. Bağın zayıfladığı noktada ekran güçlenir. Ailenin sustuğu yerde algoritmalar konuşur. Ekranların ışıltısı çocuklarımızın gözlerini kamaştırabilir. Ama biz biliyoruz ki çocuklarımızın yolunu aydınlatacak gerçek ışık, ailelerinin sevgisinden, öğretmenlerinin rehberliğinden geçer, toplumun sorumluluğundan ve kıymetlerimizin gücünden beslenir. Çocuklarımız ve gençlerimiz, dijital dünyada edilgen ve tüketici bir rolde sıkışıp kalmamalıdır. Hatta tersine her biri doğruyu arayan, bilgiyi sorgulayan, mahremiyetin hudutlarını bilen ve buna uygun olarak da oburlarının hakkına hürmet duyan ve yararlı içerikler üretebilen jenerasyonlardan, şahsiyetlerden bahsediyoruz.” biçiminde konuştu.
İletişim Başkanlığı olarak, teknolojik ilerlemenin getirdiği yeni sınamalara karşı milletin ve ülkenin direncini azamî düzeye çıkarmayı amaçladıklarını bildiren Duran, medeniyet kıymetlerini, tarihi birikimi geleceğe taşırken, teknolojinin imkanlarından sonuna kadar faydalandıklarını ve faydalanmaya devam edeceklerini anlattı.
Duran, bunu yaparken teknoloji rüzgarında sürüklenmek yerine teknolojiye istikamet vermeyi hedeflediklerini lisana getirerek, şunları kaydetti:
“Türk tefekkür dünyasının mümtaz şahsiyetlerinden merhum Erol Güngör, bu gerçeğe şu halde işaret eder, ‘Teknolojik gelişme bir gün dünyanın her tarafını birbirine misal bir hale getirirse çağdaş medeniyetin daha ileri ve yüksek bir düzeye istihalesi için gereken filizler hangi toprakta yetişecektir?’ Bu soru, teknolojiye ayak uydururken, ulusal ve manevi kıymetlerimizi, özgün kültürel kimliğimizi muhafazamız gerektiğine işaret eden, son derece kıymetli bir sorudur. Ben inanıyorum ki medeniyetin ileriye taşınması için gereken filizler, bu topraklarda yetişmektedir. Çocuklarımızın ve gençlerimizin bunu gerçekleştireceğinden hiçbir kuşkum yoktur.”
Güvenli, güçlü ve şuurlu bir toplum inşa etme yolunda daima birlikte çalışmayı sürdüreceklerini vurgulayan Duran, panelin bu alanda yeni açılımlar sağlaması temennisinde bulundu.
Programda, TBMM Dijital Mecralar Kurulu Başkanı ve AK Parti Giresun Milletvekili Nazım Elmas, Cumhurbaşkanlığı Güvenlik ve Dış Politikalar Kurulu Başkanvekili, Büyükelçi Prof. Dr. Çağrı Erhan, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) Lideri Mehmet Daniş, TRT Genel Müdürü Mehmet Zahid Sobacı, İrtibat Lider yardımcıları Ferhat Pirinççi ve İlhami Giray Şahin, AA Genel Müdür Yardımcısı Oğuz Enis Peru, Yeşilay Genel Lider Yardımcısı, Büyükelçi Dr. Mehmet Güllüoğlu, bazı milletvekilleri ve medya kuruluşlarının temsilcileri de yer aldı.
Açılış konuşmalarının akabinde panele geçildi.
