Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), çocukluk çağında en sık görülen nörogelişimsel hastalıklardan biri olarak bilinmektedir. Uzun yıllar boyunca dikkat dağınıklığı, çok hareketlilik ve dürtüsellik üzere davranışsal belirtilerle tanımlanan bu hastalığın, günümüzde sırf davranışsal bir durum olmadığı; tıpkı vakitte beyindeki yapısal değişikliklerle bağlı olabileceği bilimsel çalışmalarla ortaya konmaktadır. Bu alandaki dikkat cazip ve öncü çalışmalardan biri, göz hastalıkları uzmanı Dr. Yaşar Sakarya tarafından gerçekleştirilmiştir.
Saygın milletlerarası bir mecmua olan Journal of Attention Disorders’da yayımlanan bu çalışmada, DEHB tanısı alan çocuklarda retina hudut lifi katmanı (RNFL) kalınlığı, ileri bir görüntüleme tekniği olan Optik Koherens Tomografi (OCT) ile incelenmiştir .
Araştırma sonuçlarına nazaran, DEHB’li çocuklarda retina hudut lifi katmanının bilhassa nazal bölgesinde manalı incelme saptanmış ve bu incelmenin hastalığın şiddeti ile aykırı orantılı olduğu gösterilmiştir. Retina, embriyolojik olarak beynin bir uzantısı kabul edildiği için, bu bulgu DEHB’nin sadece davranışsal değil, birebir vakitte nörogelişimsel ve yapısal bir hastalık olduğunu destekleyen kıymetli bilimsel deliller sunmaktadır.
Dr. Sakarya’nın bu çalışması, literatürde DEHB ile retina yapısı ortasındaki ilgiyi inceleyen birinci araştırmalardan biri olması açısından büyük değer taşımaktadır. Bu istikametiyle çalışma, oftalmoloji ile nöroloji ve psikiyatri alanlarını bir ortaya getiren disiplinler ortası bir yaklaşım sunarak bilim dünyasında yeni bir araştırma alanının gelişmesine katkı sağlamıştır.
Söz konusu araştırmanın bilimsel tesiri, sırf yayımlandığı devirle hudutlu kalmamış, sonraki yıllarda da milletlerarası çalışmalarda referans alınmaya devam etmiştir. Gerçekten 2025 yılında Investigative Ophthalmology & Visual Science mecmuasında yayımlanan geniş kapsamlı bir çalışmada, retina hudut lifi kalınlığı ile nörolojik ve bilişsel işlevler ortasındaki münasebet incelenirken, DEHB ile retina değişiklikleri ortasındaki kontağa da atıfta bulunulmuştur.
Ayrıca 2025 yılında yayımlanan başka klinik araştırmalar da DEHB’li çocuklarda retina ve ganglion hücre katmanı değişikliklerini inceleyerek bu alandaki bilimsel birikimin gelişmeye devam ettiğini göstermektedir.
Bu devam eden bilimsel atıflar, Dr. Sakarya’nın çalışmasının yalnızca akademik bir yayın olmanın ötesinde, milletlerarası bilimsel literatüre katkı sağlayan ve yeniliğini koruyan bir araştırma olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.
Uzmanlara nazaran, bu tıp çalışmalar gelecekte değerli klinik uygulamalara da kapı aralayabilir. Bilhassa OCT üzere süratli, inançlı ve non-invaziv yollar sayesinde, nörogelişimsel hastalıkların erken tanısı ve takibinde yeni yaklaşımlar geliştirilebilir.
Sonuç olarak, Dr. Yaşar Sakarya’nın çalışması, gözün sırf bir görme organı değil, birebir vakitte beynin yapısal ve işlevsel durumunu yansıtan kıymetli bir biyolojik pencere olduğunu ortaya koymakta; DEHB’nin biyolojik temellerinin anlaşılmasına yönelik milletlerarası bilimsel uğraşlara manalı bir katkı sunmaktadır
