Giresun Üniversitesi Fındık İhtisaslaşma Koordinatörü Doç. Dr. Ali Turan, fındıkta kamuoyunda sıkça tartışılan kahverengi kokarca zararlısının kıymetli bir sorun olduğunu lakin asıl tehlikenin randıman düşüklüğü olduğunu belirtti. Turan, bilhassa yaşlanan fındık bahçelerinin gençleştirilmesi gerektiğini vurguladı.
Fındıkta temel sorunun randıman olduğuna işaret eden Turan, “Kahverengi kokarca ziyanı kıymetli olmakla birlikte makul devirlerde artıp sonra düşüş gösterebiliyor. Fakat bilhassa birinci standart bölge olarak isimlendirilen Ordu, Giresun ve Trabzon’da bahçelerin yaşlanmasıyla birlikte randıman önemli biçimde geriledi. Türkiye’nin dünya fındık üretimindeki hissesi da son yıllarda düşüş eğiliminde. Tarım Bakanlığı verilerine göre yaklaşık 15 yıl öncesine kıyasla bu hisse azalmış durumda” dedi.
Üreticinin fiyat beklentisinin randımanla direkt bağlı olduğuna dikkat çeken Turan, “Fiyatlar ne kadar artırılırsa artırılsın, dekardan alınan randıman düşük olduğu sürece üreticiyi şad etmek mümkün değil. Türkiye’de dekara ortalama randıman yaklaşık 80 kilogram düzeyinde. Bu ölçü maliyetleri karşılamaya yetmiyor. Randımanın en az 150-200 kilogram düzeylerine çıkarılması gerekiyor. Aksi halde fiyat tartışmaları devam eder” diye konuştu.
VERİM DÜŞÜKLÜLÜĞÜ, ÜRETİCİYİ BAHÇEDEN UZAKLAŞTIRIYOR
Verim kaybının sırf ekonomik değil, toplumsal sonuçlar da doğurduğunu tabir eden Turan, düşük gelir nedeniyle üreticilerin bahçelerden uzaklaştığını söyledi. Turan, “Son periyotta maliyetlerin artması ve randımanın düşmesi nedeniyle üreticiler bahçelerini ya terk ediyor ya da yarıcıya veriyor. Lakin artık yarıcıların da bahçeleri bırakmaya başladığı görülüyor. Bu durum üretimde sürdürülebilirliği tehdit ediyor” sözlerini kullandı.
Fındıkta sürdürülebilir üretim için bahçelerin yenilenmesi gerektiğini vurgulayan Turan, “Yaşlanmış bahçelerin gençleştirilmesi, rehabilitasyon çalışmalarının yapılması ve ünite alanda randımanın artırılması kaide. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın ilgili kurum ve sektör paydaşlarıyla iş birliği içinde bu süreci hızlandırması gerekiyor. Aksi halde hem üretim hem de üretici kaybı devam edecektir” dedi.
