Türkiye’de toplumsal güvenlik mevzuatı, Ekim 2008 tarihinde yapılan düzenlemeyle esaslı bir değişime uğradı. Bu tarihten sonra memur olanlar için eski “Emekli Sandığı” devri sona erdi ve 5510 sayılı Kanun çerçevesinde 4/1-c statüsü hayata geçti.Yeni sistemde emeklilik hakkı, sırf çalışma müddetine değil, belirlenen prim gün sayısının hangi tarihte tamamlandığına bağlı olarak hesaplanıyor.
EMEKLİLİK HESABI KAÇ YAŞINDA BAŞLIYOR?
Memuriyete erken başlayanlar için sigorta başlangıcı kural olarak 18 yaş kabul ediliyor. Bu yaştan evvel ödenen primler toplam prim gününe eklenirken, asıl emeklilik kıdemi reşit olunca hesaplanmaya başlıyor.
Türkiye Gazetesi müellifi SGK uzmanı İsa Karakaş, bu hassas noktayı şu sözlerle açıklıyor: “İstisna: Bir meslek okulunu bitirip mahkeme kararıyla ‘kazai rüşt’ (ergin kılınma) alanlar için 18 yaş sonu kalkıyor. İşin özü: ‘Ağaç yaşken eğilir’ lakin memurlukta kıdem 18’de mühürlenir.”
ERKEN EMEKLİLİĞİN ANAHTARI
Sistemdeki en kritik eşik olan 2036 yılına kadar 9.000 prim gününü tamamlayan erkek memurlar 60, bayan memurlar ise 58 yaşında emekli olma hakkını koruyor. Lakin bu maksadı vaktinde tutturamayanlar için emeklilik yaşı her geçen yıl kademeli olarak yükseliyor.
Karakaş, vaktin değerine dikkat çekerek; “2036 KRİTİK EŞİĞİ: ELİNİ ÇABUK TUTAN KAZANIR Cetlerimiz ‘Bugünün işini yarına bırakma’ demiş. Yeni memurlar için bu kelamın karşılığı 2036 yılıdır. Şayet 9.000 günlük prim maratonunu 2036’ya kadar bitiremezseniz, emeklilik hayaliniz her geçen yıl biraz daha uzaklaşıyor” tabirlerini kullanıyor.
2048 YILINDA BAYAN VE ERKEK İÇİN YAŞ 65’TE EŞİTLENECEK
Prim gününü doldurma mühleti uzadıkça, emeklilik yaşı da üst gerçek tırmanıyor. Planlamasını 2036 sonrasına bırakan çalışanlar, daha geç emekli olma riskiyle karşı karşıya kalıyor.
Süreci kıymetlendiren Karakaş, “Görüldüğü üzere, 2048 yılına gelindiğinde bayan ve erkek için emeklilik yaşı 65’te eşitleniyor. ‘Vakit nakittir’ kelamı memuriyetin bu evresinde ‘Vakit, yaştır’ hâline geliyor. Bu tarihte emeklilik yaşı açısından kadın-erek ayrımı da kalmıyor” ikazında bulunuyor.
PRİMİ EKSİK OLANLAR İÇİN “YAŞ HADDİNDEN EMEKLİLİK” FORMÜLÜ
9.000 prim gününü tamamlayamayan memurlar için alternatif bir yol daha mevcut. 5.400 prim gününü dolduranlar, yaş haddi kuralları çerçevesinde emekli olabiliyor.
İsa Karakaş bu istisnai durumu şöyle açıklıyor: “Yaş Haddinden Emeklilik: 5.400 prim gününüz varsa, yaş haddiyle emekli olabilirsiniz. Fakat bunun için üstteki tabloda belirtilen emekli aylığı bağlanmasında; Bayan için 58, erkek için 60 yaş ile 2036 yılından sonrası için getirilen kademeli yaş hadlerine 65 yaşını geçmemek üzere 3 yıl eklenmesi durumunda, 5.400 prim ödeme gün sayısı üzerinden de yaşlılık emeklilik aylığı bağlanabilecektir” formunda açıklamada bulundu.
EMEKLİLİKTE ZAMANLAMA KAZANDIRIR
2008 sonrası memuriyete başlayanlar için artık yalnızca çalışmak değil, süreci stratejik bir halde yönetmek değer arz ediyor. Prim günlerini 2036 yılından sonraya bırakan memurlar, daha fazla çalışma müddetini göze almak zorunda kalabilir. Karakaş, süreci şu cümlelerle özetliyor:
“HASILI KELAM: ‘Dereyi görmeden paçayı sıvama’ derler fakat emeklilikte paçayı evvelden sıvayarak planlama yapmak koşul. 2008 sonrası misyona başlayan memurlar için emeklilik, artık yalnızca bir kıdem problemi değil, bir zamanlama sanatıdır. Prim gününü 2036’dan evvel dolduramayan her memur, ömründen birkaç yılı daha masada bırakmak zorunda kalacaktır” diyerek durumu özetledi.
