DUYGU ERDOĞAN – Ancak yaklaşık 10 yıl evvel Yargıtay’ın verdiği bir karar; yakın periyotta tekrar gündeme getirilerek; bu emsal karar ödemelere uygulanmaya başladı. Buna nazaran, bilhassa uzun devir kiracılar, örneğin 8-10 yıl sonra meskenden çıkarken, artık daha evvel verdikleri depozito bedelini bugünkü kiralarıyla yeni oran üzerinden geri alabiliyor.
Oran belirlenecek
Bu karardaki kilit nokta ise; konut birinci kiralandığında verilen depozito bedeli oranının belirlenmesi. Örneğin o periyotta kiracı 1 ya da 2 kira bedeli ödemiş olabilir, yahut kiracı o dönemki kirasının yüzde 75’i kadar depozito ödemesi yapmış olabilir. Evvel bu oran belirlenip; akabinde bu oranın aktüel kiraya uyarlanması gerekecek. Yargıtay kararında da “sözleşmenin başlangıç tarihindeki kira bedelinin Türk Lirası karşılığı temel alınarak, depozito bedelinin kira parasına olan oranı belirlendikten sonra, bu oran kira kontratının sona erdiği tarihteki kira parasına tatbik edilerek elde edilecek yeni kıymet belirmesi gerekir” deniliyor.
Yargıtay’ın depozitoyu aktüel kira bedeline oranlayarak iade edilmesine ait emsal kararına karşılık; depozito ödemesi dava konusu olmaya devam ediyor.
‘Kural var uygulayan yok’
Gayrimenkul Hukuku Uzmanı Avukat Ali Güvenç Kiraz, bunun bir emsal karar olduğunu, lakin çoklukla bu açıdan uygulamada kiracı ile konut sahibi ortasında yapılan kira mukavelesinin baz alındığını tabir ediyor. Kiraz, “Uygulamada taraflar kira kontratını baz alır. Kontratta ‘depozito birinci verildiği tarihte ne kadar ve kaç bedel ödendiyse birinci ödendiği tarihteki üzere geri alınır’ unsuru yazıldıysa; örneğin 5 yıl evvel 5 bin lira kira için iki kira bedeli 10 bin lira ödendiyse motamot o formda iade edilir. Güncel bedel revizyonu yapılması zaruriliği oluşmaz. Bu tabir yazılmamışsa, iki kira bedeli depozito verdiyseniz, kiracı konuttan çıktığı tarihteki iki kira bedeli olarak aktüel biçimde iade alır” bilgisini verdi.
Kiraz, depozitonun ne halde iade edileceğinin değerli bir tartışma olmaya devam ettiğini; fakat mevcut Borçlar Kanuna daha evvel eklenen bir uygulama hususu ile aslında aşikâr bir kurala bağlandığını söz ediyor. Ali Güvenç Kiraz, “Borçlar Kanuna nazaran bu bedelin ortak bir ‘vadeli banka hesabına yatırılmalı’ kuralı var. Kiracı çıktığında bir ziyan ziyan yoksa, bu fiyat ortaya çıkan vadesiyle birlikte kiracının olur. Lakin bu kural ender olarak uygulanıyor” dedi.
Aidat görüşmeleri sürüyor
Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’nda, site aidatlarındaki yüksek artışlara karşı hazırlanan kanun teklifinin görüşmeleri de devam ediyor. Teklif kapsamında, site idarelerinin aidat belirleme ve artırma yetkisinin sonlandırılması hedefleniyor. Ayrıyeten site idarelerinin profesyonel hale getirilmesi ve denetlenme süreçleri de karar kapsamında ele alınacak.
