Evrimsel biyolog Scott Travers tarafından yapılan ve Trends in Ecology & Evolution mecmuasında paylaşılan incelemeler, elektrikli yılan balıklarının (Electrophorus) bedenlerindeki özel hücre yapılarını nasıl birer “biyolojik pile” dönüştürdüğünü gözler önüne serdi.
ELEKTRİK ÜRETİRKEN KENDİNE ZİYAN VERMİYOR
Bulanık sularda avlanma ve savunma stratejisi olarak gelişen bu yetenek, balığın iç organlarına yahut kendi hudut sistemine ziyan vermeden, milisaniyeler süren güçlü elektrik darbeleri yaymasına imkan tanıyor.
BİNLERCE “ELEKTROSİT” BİRLİKTE ÇALIŞIYOR
Yılan balıkları, elektrik gücünü üretmek için hudut sistemiyle birebir temel prensibi, yani hücre içi ve dışı ortasındaki iyon farkını kullanıyor. Kas hücrelerine benzeyen lakin kasılma özelliği yerine elektrik potansiyeli üretme yeteneği kazanmış “elektrosit” isimli disk formundaki hücreler, bu sürecin temelini oluşturuyor.
Her bir elektrosit yaklaşık 0,1 volt üretiyor. Yılan balığı hudut sisteminden sinyal gönderdiğinde, binlerce elektrosit eş vakitli olarak aktive oluyor; seri bağlanan bu hücreler voltajı toplarken, paralel devreler akım gücünü artırarak 800 voltluk bir deşarjı mümkün kılıyor.
EVRİMSEL MÜDAFAA KALKANI
Yüksek voltaja karşın balığın hayatta kalmasını sağlayan temel sistem ise özelleşmiş beden yapısında bilinmeyen. Elektriksel organlar, balığın hayati sistemlerinden olabildiğince uzakta, yüklü olarak kuyruk kısmında konumlanıyor.
Balığın beden dokuları elektriksel olarak yalıtkan bir yapıya sahip olduğu için akım, dokular yerine en az dirençli yol olan dış ortamdaki suya yöneliyor. Ayrıyeten yılan balığı, iç direncini denetim ederek ve deşarjı dışa gerçek yönlendirerek kendi bedenindeki akımı sınırlıyor; böylelikle çok yüksek voltajlarda bile kendi biyolojik sistemini hasardan koruyabiliyor.
BİYOLOJİK BİR AVANTAJ OLARAK ELEKTRİK
Görüş uzaklığının kısıtlı olduğu çamurlu ve bitki örtüsü ağır tatlı sularda yaşayan bu tipler için elektrik, birincil duyu ve savunma aracı fonksiyonu görüyor. Zayıf elektrik alanlarıyla etrafını “gören” ve istikametini bulan yılan balıkları, güçlü deşarjları ise avını sersemletmek için kullanıyor.
