‘Kısa da olsa kaliteli vakit geçirin’
“Çocuklarla sağlıklı bir irtibat kurmanın temelinde, onlara hakikaten “görüldüklerini ve anlaşıldıklarını” hissettirmek yatar” diyen Uzman Psikolog Sena Sivri, “Gün içinde kısa da olsa birlikte geçirilen kaliteli vakit, çocuğun duygusal inancını güçlendirirken; onu yargılamadan dinlemek, kendini tabir etme cüretini artırır. Çocuğun hislerine isim koymak, hislerini tanımasına ve düzenlemesine yardımcı olurken, hudutların sevgi lisanıyla anlatılması kuralların daha kolay benimsenmesini sağlar. Tüm bunlara karşın irtibatta zorlanılan durumlarda profesyonel dayanak almak ise sıkıntıların büyümeden çözülmesine katkı sunar” diyor. Uzman Psikolog Sivri, çocuğunuzla sağlıklı bağlantının 5 temel kuralını şöyle sıraladı:
Her gün kısa da olsa kaliteli vakit ayırın. 15 dakikalık kesintisiz ilgi bile çocuk için çok pahalıdır.
-Yargılamadan dinleyin. Çabucak öğüt vermek yerine evvel ne hissettiğini anlamaya çalışın.
-Duygularına isim verin. “Kızgın görünüyorsun”, “Canın sıkkın galiba” demek çocuğu rahatlatır.
-Kural koyarken bağ kurmayı unutmayın. Hudutlar sevgiyle anlatıldığında daha tesirli olur.
-Gerekirse profesyonel dayanak alın. Erken alınan takviye, büyüyen sıkıntıları önler.
1- Ders muvaffakiyetinde ani düşüş ve dikkat dağınıklığı
Başarılı bir öğrencinin kısa müddette dersten kopması, unutkanlık yaşaması, okula gitmek istememesi ya da öğretmen şikayetlerinin artması yalnızca “isteksizlik” olmayabilir. Tasa, zorbalık, özgüven sıkıntıları ya da duygusal gerilim akademik performansı direkt tesirler.
2- Saklılık, palavra söyleme ve riskli dijital davranışlar
Telefonunu çok saklama, daima hesap değiştirme, kimlerle görüştüğünü gizleme, gece geç saatlere kadar çevrim içi kalma üzere davranışlar dikkatle izlenmelidir. Bilhassa ergenlerde dijital ortamda berbat niyetli şahıslarla temas, zorbalık ya da manipülasyon riski bulunabilir. Yasaklamak yerine inanç temelli irtibat kurulmalıdır.
3- Kendine ziyan verme telaffuzları yahut ümitsizlik ifadeleri
“Ben olmasam daha iyi”, “Kimse beni anlamıyor”, “Yaşamak istemiyorum” üzere cümleler asla küçümsenmemelidir. Kimi çocuklar yardım davetini bu biçimde lisana getirir. Bu türlü durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk ve ergen ruh sıhhati uzmanından takviye alınmalıdır.
4-Ani öfke patlamaları ve saldırgan davranışlar
Çocuk daha evvel göstermediği halde bağırıyor, eşyaları fırlatıyor, kardeşine ya da arkadaşlarına ziyan veriyorsa bu durum sırf “huysuzluk” olarak değerlendirilmemelidir. Bastırılmış gerilim, okul baskısı, zorbalık görme ya da hislerini yönetememe bu davranışların altında yatabilir. Bilhassa sıklaşan öfke nöbetleri profesyonel kıymetlendirme gerektirebilir.
5- İçe kapanma ve yalnızlaşma
Eskiden konuşkan ve toplumsal olan bir çocuğun odasına kapanması, aileyle vakit geçirmek istememesi, arkadaşlarından uzaklaşması değerli bir sinyal olabilir. Çocuklar mutsuzluklarını birden fazla vakit sessizlikle gösterirler. Bu durum depresif belirtiler, özgüven kaybı ya da okul ortamında yaşanan meselelerle bağlı olabilir.
6- Uyku ve iştah tertibinde bozulma
Gece endişeleri, sık uyanma, kabus görme, iştahsızlık ya da çok yeme davranışları çocuğun ruhsal yük taşıdığını gösterebilir. Çocuk zihinsel olarak zorlandığında vücut de reaksiyon verir. Süreklilik gösteren değişimlerde ailelerin dikkatli olması gerekir.
Çocuğumu dışarı tek başına göndermeye korkuyorum?
Son yıllarda çocuklar ve ergenler ortasında görülen öfke patlamaları, akran zorbalığı, içe kapanma, riskli davranışlar ve şiddet eğilimleri giderek artıyor. Uzman Psikolog Sena Sivri, “Dijital dünyanın denetimsiz tesiri, toplumsal medyada şiddetin olağanlaşması, aile içi bağlantının zayıflaması, ağır akademik baskı, yalnızlık hissi ve hislerini sağlıklı tabir edememe, bu tabloyu besleyen değerli faktörler ortasında yer alıyor” diyor. Pek çok ebeveynin tasasını, “çocuğumu dışarı tek başına göndermeye korkuyorum”, “kötü arkadaş etrafına denk gelir mi?”, “internette kimlerle konuşuyor bilmiyorum”, “bir gün okuldan makus bir haber gelir mi?” üzere sözlerle sıkça lisana getirdiğini vurgulayan Sivri, çocuğunu müdafaa güdüsüyle kimi anne-babaların çok denetimci davranırken, kimilerinin da neyi nasıl yöneteceğini bilemediği için çaresizlik hissettiğini söylüyor.
Çocukların, birden fazla vakit yaşadıkları kahırları anlatmayıp, davranışlarıyla belirli ettiklerini lakin birtakım ebeveynlerin ağır ömür temposu içinde bu sinyalleri “ergenliktir geçer”, “dikkat çekmek istiyor” ya da “her çocukta olur” diye yorumlayarak gözden kaçırabildiğini vurgulayan Sena Sivri, meğer erken fark edilen birçok sorunun, yanlışsız yaklaşımla büyümeden çözülebileceğine dikkat çekiyor. Uzman Psikolog Sena Sivri, çocuğun davranışındaki ani değişimlerin birçok vakit bir bildiri taşıdığını, bu nedenle yargılamadan gözlemlemek, sakin kalmak ve vaktinde takviye almak gerektiğini vurguladı.
