İstanbul Beşiktaş’ta Barbaros Bulvarı’nın çabucak yanında süren metro istasyonu inşaatında çıkan buluntular İstanbul’un tarihiyle ilgili yeni bilgileri gün ışığına çıkardı. 2016’da İstanbul Arkeoloji Müzeleri tarafından başlatılan Beşiktaş Metro İstasyonu arkeolojik kazılarında ortaya çıkan günümüzden yaklaşık 5500 yıl öncesine, tunç çağının başlarına tarihlenen kurgan tipi mezarlar, arkeoloji dünyasında gündeme oturdu.
Genellikle Orta Asya step kültürüyle temaslı görülen bu mezar tipinin İstanbul Beşiktaş’ta görülmesi, MÖ 4. bin yılın ortası ile 2. bin yılın sonundaki erken göç yollarına ait kıymetli bilgiler vermekte. Beşiktaş Metro İstasyonu arkeolojik kazılarında elde edilen arkeolojik bulgu ve buluntular tunç çağı İstanbul’u boğaz yerleşimleri konusunda pek çok açıdan şaşırtan.
DOĞAL TAŞ…
Kurtarma kazılarını yürüten İstanbul Arkeoloji Müzeleri Müdürü Rahmi Asal Beşiktaş metro kazılarında bulunan yaklaşık 5 bin 300 yıllık olduğu düşünülen figürinlerin Türkiye’de yapılmış en kıymetli arkeolojik keşifler ortasında olduğunu belirtiyor.
Asal: “Kurganlarda yapı gereci olarak doğal taşlar kullanılmış ve birbirini kesen halkalar halinde yapılmış. Kurganların içindeki toprağın da çok homojen ve pak bir toprak dolgusu olduğunu tespit ettik” diyor ve kelamlarına şöyle devam ediyor: “2. evre dediğimiz kurganlarda da yapılış biçiminde gördüğümüz tek fark kullanılan taşlardan kaynaklıydı. 1. evrede kurganların içinde birçok gömü biçimiyle karşı karşıya kaldık. Bunlardan birisinde kremesyon (yakma) süreci dışarıda yapılmış ve kurganların içine bırakılmış. Bazen yakma süreci yapıldıktan sonra urnelere (pişmiş topraktan yapılmış ayaklı vazolara) konarak getirilen gömü formları de var yahut dörtgen sandukalar halinde mezarlar var. Ayrıyeten kimi mezarlara ikramlar de bırakılmış.”
GEÇMİŞİN İZLERİ…
Son buluntular üzerine hafriyatları yerinde takip eden Kültürel ve Doğal Mirası İzleme Platformu Başkanı arkeolog Nezih Başgelen ise keşif üzereni Trakya’daki kurgan kültürü tunç çağının sonlarına kadar gelen bir geçmişin izlerini taşıdığını söylüyor ve ekliyor, “Bugüne kadar bu süreç Trakya genelinde literatürde ‘pseniçevo’ olarak tanımlanan el imali, ip baskılı, siyah renkli açkılı çanak çömlek kullanımı ile özdeşleştirildiği görülmekteydi. Balkanların kuzeyinden ekseriyetle de Stepler’den güneye indikleri öngörülen ve literatürde ‘kurgan göçü’ olarak isimlendirilen bu kültüre ilişkin Trakya’da yüzlerce yerleşim yeri bilinmekteydi.”
Prof. Dr. Mehmet Özdoğan’ın kazdığı Kırklareli Taşlıcabayır mezar zirvesi ile Silivri’de kazılan kurgan bu göç hareketinin İstanbul yakınlarına kadar geldiğinin altını çizen Başgelen, “Beşiktaş Metro alanındaki hafriyatlarda ortaya çıkan bu mezarlıktaki bulgular ‘kurgan göçü’ nden 1200’lerdeki deniz kavimleri sorunsalına kadar gidebilecek enteresan sonuçlar vermekte” diyor.
HEYKEL BAŞI TÜRKİYE’DE…
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, ABD’nin Denver Arka Museum koleksiyonunda bulunan Smyrna antik kenti kökenli mermer heykel başının Türkiye’ye getirildiğini açıkladı.
Ersoy, toplumsal medya hesabından yaptığı açıklamada, “1934 tarihli raporlar ve uzman incelemeleriyle Smyrna Agora kazılarından geldiği ve Theodosius periyoduna ilişkin olduğu belirlenen eser, yasadışı yollarla yurtdışına çıkarılmıştı. Denver Sanat Müzesi’yle kurulan işbirliği ve yapan diyalog sayesinde eserimizi konutuna kavuşturduk. MS 5. yüzyıla tarihlenen eser bugün İzmir Arkeoloji Müzesi’nde sergileniyor.”
SAİT FAİK ARMAĞANI KISA LİSTESİ…
Darüşşafaka Cemiyeti, Türkiye İş Bankası ve Kültür Yayınları işbirliğiyle bu yıl 72’ncisi düzenlenen Sait Faik Öykü Armağanı’nın ön heyeti, müsabakaya başvuran 190 yapıt ortasından seçilen 10 kitaptan oluşan kısa listeyi açıkladı. Ön heyetin belirlediği eserler alfabetik olarak şöyle sıralandı: “Açık Alanda Klostrofobik Hikâyeler”, Fulya Taşçeviren; “Aşklar ve Hayaletler”, Ayşe Burçak; “Dünya Bir Rüzgâr”, Üzeyir Karahasanoğlu; “Dünyadan Sonra Bir Yer”, Yelina Tayfur; “Geçici Manzara”, Hakan Bıçakçı; “Hayatımızın En Uzun Kışı”, Dilek Karaaslan; “Maviden-Deniz Güzeldir”, Vecdi Çıracıoğlu; !Neyse ki Günler Uzadı”, Mesut Barış Övün; “Sardunyalar Güneşe Bayılır”, Başak Arslan; “Üç”, Eyüp Aygün Tayşir.
