Bayraktar, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü’nün (OECD) Yükselen Piyasalar Forumu Serisi kapsamında düzenlediği “OECD Kritik Mineraller Forumu”nda konuştu.
Dünyanın yakın tarihinde en büyük güç krizlerinden birinin yaşandığını aktaran Bayraktar, “Bugünlerde güçle ilgili her toplantının sıcak gündem hususu İran’daki savaş ve Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasıdır. Bu gelişmelerin petrol ve doğal gaz üzerinde çeşitli açılardan büyük tesirleri bulunuyor lakin arz güvenliği ve fiyat dalgalanmaları bunların en değerlileri.” değerlendirmesinde bulundu.
Bayraktar, kelam konusu gelişmelerin, dünyaya bölgesel çatışmaların tesirlerinin o bölgelerle sonlu kalmadığını ve tüm dünyayı bütün olarak etkilediğini bir defa daha gösterdiğini tabir ederek, bunlar olmasa bile global güç sahnesinde halihazırda bir değişimin yaşandığını söyledi.
Dünyada güç talebinin arttığını ve resmi olarak “Elektrik Çağı”na girildiğini belirten Bayraktar, “Geçtiğimiz yıl global güç talebi yüzde 1,3 arttı, elektrik talebi de bu suratın 2 katından fazla büyüdü. Bu artış elektrikli araçlar, bilgi merkezleri, soğutma sistemleri ve ekonomilerimizin süratle elektrikleşmesiyle tetikleniyor. Bu talebi karşılamak zorundayız. Bu nedenle kritik mineraller üzerine gerçekleştirdiğimiz bu toplantı son derece vaktinde yapılmış bir toplantıdır. Zira kritik mineraller ve az toprak elementleri pak güç teknolojilerinin yanı sıra dijital altyapı, geliştirilmiş üretim ve savunma sistemleri için vazgeçilmez hale gelmiştir.” değerlendirmesinde bulundu.
Bayraktar, rüzgar türbinleri, elektrikli araçlar, yarı iletkenler ve batarya depolama üzere ögelerde kullanılan kritik minerallerin çağdaş iktisatların merkezinde yer aldığının altını çizdi.
Son periyotta yaşanan kesintiler ve jeopolitik tansiyonların tedarik zincirlerinin artık sırf ekonomik bir sorun olmadığını açıkça ortaya koyduğuna işaret eden Bayraktar, bunun koordineli ve ileriye dönük siyaset cevapları gerektiren stratejik bir husus haline geldiğini belirtti.
KRİTİK MİNERAL ÜRETİMİNİN BELİRLİ BÖLGELERDE YAPILMASI DENGESİZLİK OLUŞTURUYOR
Bayraktar, daha güçlü ve çeşitli tedarik zincirleri oluşturmak için yanlışsız vakitte gerçek yerde olduklarını aktararak, “Ekonomilerimize güç veren ham unsurları teminat altına almalıyız. Türkiye olarak enerjiyi ve madenciliği işbirliği aracı olarak görüyoruz. Gerçek güç ve madencilik projeleri ‘kazan-kazan’ temelinde olmalıdır. Amacımız güç diplomasisi yoluyla bölgesel istikrar inşa etmek, bölgedeki refahı artırmak ve çatışmaları önlemek.” diye konuştu.
Kritik minerallerin üretiminin coğrafik olarak aşikâr bölgelerde ağırlaştığının, sürece ve rafinaj kapasitelerinin de sonlu bölgelerde kümelendiğinin altını çizen Bayraktar, “Bu dengesizlik, piyasa dinamiklerinin ötesine geçen ve güç güvenliğiyle endüstriyel dayanıklılığı direkt etkileyen yapısal kırılganlıklar yaratıyor. Bu sebeple, teknoloji odaklı ülkelerle ve önde gelen şirketlerle etkin irtibat halindeyiz. Temel finansmanın çok ötesine geçen iştirakler istiyoruz, teknoloji transferi bunun kıymetli bir modülü.” sözlerini kullandı.
Bayraktar, adil ve şeffaf piyasalar yaratmanın bir zorluk olduğunu ve dirençli tedarik zincirlerinin ekonomik güvenlik için hayati olduğunu vurgulayarak, “Ancak, birçok kritik mineralin piyasaları küçük ve likiditeden mahrum, global, şeffaf fiyatlandırma düzeneklerine sahip değiller. Hiçbir ülkenin parçalanmış bir alıcı tabanına karşı hacimsel hakimiyetini kullanmasına müsaade verilmemeli.” dedi.
OECD üzere kuruluşların global piyasalarda inanç inşa etmede değerli rol oynadığının altını çizen Bayraktar, mineral güvenliğinin, ekonomik refahın temel taşı olan ulusal güvenliğin modülü olduğunu kaydetti.
BEYLİKOVA’DA AZ TOPRAK OKSİTLERİ ÜRETİLECEK
Bayraktar, Türkiye’nin kurulu elektrik gücünün yüzde 62’sinden fazlasının yenilenebilir kaynaklardan oluştuğunu belirterek, 2035’e kadar ülkenin rüzgar ve güneş gücü kapasitesini 120 gigavata çıkarma amaçlarını anımsattı.
Öte yandan şebeke entegrasyonunu ve sistem esnekliğini güçlendirmek için yaklaşık 40 gigavatlık Yüksek Tansiyon Yanlışsız Akım (HVDC) iletim sınırı inşasını da planladıklarını söz eden Bayraktar, “Bunlar geniş çaplı yapısal dönüşümü temsil ediyor ve bunun kalbinde kritik mineraller yatıyor. Bu yeni periyotta, sırf kaynaklara sahip olmak kâfi değil, bunları işleyebilmeniz gerekir. Türkiye tam olarak bunu inşa ediyor, kaynak çıkarımını derin sürece kapasitesi ve yüksek teknolojili endüstriyel kıymet yaratımıyla birleştiriyoruz.” diye konuştu.
Bayraktar, bu vizyonun 2025 Kritik ve Stratejik Mineraller Raporu’nda ana sınırlarıyla anlatıldığını anımsatarak, “Raporun bulgularına dayanarak ayrıntılı yol haritasını nihayetlendiriyoruz. Yakında Türkiye’nin kapsamlı Kritik Ham Unsurlar stratejisini resmi olarak açıklayacağız. Beylikova az toprak elementleri projesi bu stratejinin temel taşı. Beylikova’nın dünyadaki en büyük az toprak elementleri yataklarından biri olduğuna inanıyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.
Türkiye’nin en başından beri maksadının tam bir bedel zinciri kurmak olduğuna işaret eden Bayraktar, Eti Maden’in ortaklarıyla bunun için çok ağır biçimde çalıştığını belirtti.
Bayraktar, Beylikova’daki pilot tesisin faaliyette olduğunu vurgulayarak, “Ayırma ve sürece kabiliyetlerini içerecek endüstriyel ölçekli üretime yanlışsız ilerliyoruz. Rüzgar türbinleri ve elektrikli araç motorlarındaki kalıcı mıknatıslar için gerekli olan ender toprak oksitlerini üreteceğiz.” dedi.
