HABER MERKEZİ – Yapay zeka dalındaki patlama, beklenmedik bir çıkara da sebep oldu. Karayipler’de yaklaşık 15 bin nüfuslu küçük bir ada ülkesi olan Anguilla’ya .ai uzantısı sebebiyle adeta büyük bir piyango vurdu. Ülkeye yıllar evvel verilen ‘.ai’ internet alan ismi uzantısı, tabir-i caiz ise bugün adeta dijital altına dönüşmüş durumda.
Özellikle ChatGPT sonrası hızlanan yapay zeka yatırımlarıyla birlikte bu uzantıya olan talep patladı. Yapay zeka dalında faaliyet gösteren birçok firma bu alan ismini almak isterken, ada iktisadı bu durumdan direkt yarar sağlamış oldu.
YAPAY ZEKA FARKLI BİR İKTİSAT YARATTI
Son bilgilere nazaran Anguilla’nın ‘.ai’ uzantısından elde ettiği gelir birkaç yıl içinde katlanarak büyüdü. 2023’te yaklaşık 30 milyon dolar düzeyinde olan gelir, 2025’e gelindiğinde 90 milyon doların üzerine çıktı. Hatta birtakım raporlara nazaran 2024 – 2025 periyodunda 100 milyon dolar bandını da aştı.
Bu sayılar, birçok ülke için küçük üzere gözükebilir lakin Anguilla üzere gelir kapısı epeyce az ve ufak ülkeler için değerli bir meblağ manasına geliyor. O denli ki alan ismi uzantısından kazanılan bu paralar, ülkenin toplam kamu gelirinin yaklaşık üçte birine, kimi devirlerde ise neredeyse yarısına denk geliyor.
Üstelik bu gelir yalnızca sayılardan ibaret değil. Anguilla hükümeti bu parayı direkt kamu hizmetlerine aktarıyor. Fiyatsız sıhhat hizmetleri, eğitim yatırımları ve altyapı projeleri üzere alanlar ‘.ai’ gelirleriyle finanse ediliyor. Yıllar uzunluğu yalnızca turizme bağımlı bir iktisada sahip olan ada için bu durum, önemli bir finansal teminat manasına geliyor.
‘.ai’ uzantısının bu kadar kıymetli olmasının temel nedeni ise hayli kolay: ‘AI’ kısaltması direkt ‘artificial intelligence’ yani yapay zeka ile özdeşleşmiş durumda. Şirketler marka kıymetini artırmak için bu uzantıyı tercih ediyor ve standart domainlere kıyasla çok daha yüksek fiyatlar ödemeyi kabul ediyor. Ortalama bir ‘.ai’ domain yıllık 140 – 200 dolar düzeyinden başlarken, kimi özel isimler yüz binlerce dolara satılabiliyor.
Bu noktada Anguilla’nın kritik bir avantajı daha var. Alan ismi idaresini direkt kendisi yapıyor. Böylelikle gelirlerin büyük kısmı ülke kasasında kalıyor. Bu strateji, emsal bir muvaffakiyet öyküsüne sahip olan Tuvalu ile ortasındaki en büyük farklardan biri.
BENZER MUKADDERATA SAHİP İKİ ADA ÜLKESİ
Tuvalu da yıllar evvel “.tv” uzantısı sayesinde misal bir gelir kapısı yakalamıştı. Bilhassa yayıncılık ve streaming platformları (örneğin Twitch) nedeniyle ‘.tv’ epey tanınan hale geldi. Lakin Tuvalu bu alan isminin işletmesini büyük şirketlere devrettiği için gelir modeli daha hudutlu kaldı.
Ülkenin bu uzantıdan yıllık yaklaşık 10 milyon dolar kazandığı ve bunun iktisadının değerli bir kısmını oluşturduğu biliniyor. Ayrıyeten geçmişte yapılan mutabakatlarla tek seferlik büyük ödemeler de alındı ve bu gelirler altyapı, eğitim ve milletlerarası projelerde kullanıldı.
Bugün gelinen noktada Anguilla’nın ‘.ai’ başarısı, Tuvalu’nun ‘.tv’ kıssasını geride bırakmış durumda. Yapay zeka kesiminin büyümesiyle birlikte bu gelirlerin önümüzdeki yıllarda daha da artması bekleniyor. Hasılı internetin art planında verilen iki harflik uzantılar, kimi küçük ülkeler için milyar dolarlık fırsatlara dönüşebiliyor.
