Polonya’da sokaklara yerleştirilen buzdolapları, hem besin israfını azaltıyor hem de gereksinim sahiplerine fiyatsız yemek ulaştırıyor. Ülke genelinde süratle yayılan proje, dayanışmanın en kolay lakin tesirli örneklerinden biri olarak dikkat çekiyor.
Sistem ise hayli kolay işliyor. Gereksiniminden fazla yiyeceği olanlar buzdolabına bırakıyor, gereksinimi olanlar ise hiçbir kayıt ya da prosedür olmadan buradan besin alabiliyor. Böylelikle hem israf önleniyor hem de beşerler yardım alırken rastgele bir mahcubiyet yaşamıyor.
Projede yalnızca bireyler değil, marketler ve gönüllüler de faal rol oynuyor. Son kullanma tarihi yaklaşan lakin tüketilebilir durumdaki eserler bu noktalara bırakılırken, gönüllüler de sistemli olarak denetim sağlayarak besinlerin güvenliğini denetliyor.
Ülke genelinde yaklaşık 1.600 noktaya ulaşan bu ‘kamusal buzdolabı’ ağı, bilhassa Wroclaw üzere kentlerde yaygın biçimde kullanılıyor. Yalnızca bu kentte bile onlarca buzdolabı faal olarak hizmet veriyor.
Projeyi farklı kılan en kıymetli ayrıntılardan biri ise karşılıklı paylaşım modeli. Bu sistemde sırf muhtaçlık sahipleri değil, tıpkı bireyler imkân bulduklarında yiyecek bırakarak döngüye katkı sağlıyor. Böylelikle tek istikametli yardım yerine, toplumsal dayanışma kültürü güçleniyor.
Uzmanlara nazaran bu uygulama sırf açlık meselesine süreksiz bir tahlil sunmakla kalmıyor, birebir vakitte çocuklara erken yaşta paylaşma şuuru kazandırıyor. Sokaktan geçen çocukların bile buzdolabına yiyecek bırakması, projenin eğitimsel istikametini ortaya koyuyor.
Basit bir fikirle başlayan bu teşebbüs, bugün binlerce noktaya ulaşarak hem muhtaçlık sahiplerine dayanak oluyor hem de paylaşma kültürünün günlük hayatın bir modülü haline gelebileceğini gösteriyor.
