Bu gelişmeler sırf arkeologların değil, gündelik hayatta tarihe ilgi duyan herkesin dikkatini çekiyor. Zira ortaya çıkan her yeni kalıntı, yaşadığınız toprakların sandığınızdan çok daha eski ve güçlü bir kıssaya sahip olduğunu hatırlatıyor.
Ankara’da Saryar Barajı’nın suları çekildiğinde ortaya çıkan Juliopolis antik kenti bu kıssanın en çarpıcı örneklerinden biri oldu. Yıllarca suyun altında kalan bu yerleşim, yapılan kazılarla birlikte yine incelenmeye başlandı. Araştırmacılar, kentin yaklaşık iki bin yıl evvel bölgenin en kıymetli ticaret ve dini merkezlerinden biri olduğunu tabir ediyor.
Kazı grubunda yer alan uzmanlar, buranın yalnızca bir yerleşim değil birebir vakitte Anadolu’nun iç kesitlerini birbirine bağlayan kritik bir durak olduğunu belirtti. Juliopolis’in en dikkat çeken özelliklerinden biri de tarihi Hac Yolu üzerinde yer alması. İznik ile Ankara ortasında uzanan bu güzergahın kıymetli bir durağı olduğu artık netleşmiş durumda. Araştırmacılar, bu yolun yalnızca dini değil tıpkı vakitte ticari bir sınır olarak da kullanıldığını söylüyor.
Kazılarda ortaya çıkan seramik kesimleri ve günlük kullanım eşyaları, kentin Akdeniz ticaret ağına dahil olduğunu gösteriyor. Bilhassa Afrika kökenli seramiklerin bulunması, periyodun ticaret kontaklarının ne kadar geniş olduğunu ortaya koyuyor.
2022 yılında gerçekleştirilen hafriyatlarda ise hayli enteresan bir keşif yapıldı. Toprak altına gömülü halde bulunan büyük küpler gün yüzüne çıkarıldı. Bu küplerin şarap üretimi ve depolanmasıyla bağlı olduğu düşünülüyor. Uzmanlar, üzerlerindeki dini sembollerin bölgedeki manastır ömrüyle temaslı olduğunu söz etti.
Benzer bir tablo Adıyaman’da da karşımıza çıkıyor. Atatürk Barajı’nda suların çekilmesiyle birlikte Neolitik periyoda uzanan yeni alanlar keşfedildi. Adıyaman Üniversitesi’nden Prof. Dr. Sabahattin Ezer, bölgede yapılan incelemelerde Göbeklitepe’yi andıran T biçimli dikilitaşların bulunduğunu açıkladı. Ezer, bu yapıların Taş Doruklar kültürünün bir uzantısı olabileceğini vurguladı. Bu bulgu, Anadolu’nun bilinen en eski yerleşim nizamlarına dair yeni ipuçları veriyor.
Sadece barajlar değil, göller de benzeri sürprizler sunuyor. İznik Gölü’nde su düzeyinin düşmesiyle birlikte daha evvel sadece su altı araştırmalarıyla bilinen kalıntılar daha görünür hale geldi. Bölgede yapılan incelemelerde, erken Hristiyanlık periyoduna ilişkin yapıların izlerine rastlandı. Araştırmacılar, bu yapıların bölgenin dini tarihi açısından büyük kıymet taşıdığını belirtti.
