Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ve Kazakistan Başbakanı Oljas Bektenov, Astana’daki Hükümet Binası’nda baş başa ve heyetler ortası görüşmelerde bulundu.
Görüşmelerin akabinde, Yılmaz ve Bektenov’un başkanlığında, Kazakistan-Türkiye Karma Ekonomik Komitesi (KEK) Heyetler Ortası 14. Periyot Toplantısı düzenlendi. Toplantının akabinde Yılmaz ve Bektenov, 14. Periyot KEK Protokolü ve bu kapsamdaki 67 unsurluk hareket planını imzaladı.
“DIŞ TİCARETİMİZ GEÇEN YIL 10 MİLYAR DOLAR DÜZEYİNE ULAŞARAK BİR REKOR TAZELEMİŞTİR”
Toplantı öncesinde konuşan Cevdet Yılmaz, bugün gerçekleştirilen KEK Toplantısı’nın, sadece mevcut işbirliğinin gözden geçirildiği teknik bir platform olarak değil, gelecek periyodun ticari ve ekonomik yol haritasını şekillendiren stratejik bir istişare yeri olarak gördüklerini söyledi.
Türkiye ile Kazakistan’ın sırf dost ve kardeş iki ülke değil, birebir vakitte ortak tarih, kültür, hafıza ve gelecek tasavvurunu paylaşan iki stratejik ortak olduğunu vurgulayan Yılmaz, şöyle konuştu:
“Bu stratejik iştiraki daha da perçinlemek maksadıyla mayıs ayı içerisinde Yüksek Düzeyli Stratejik İş Birliği Kurulu 6. Toplantısı’nı gerçekleştireceğiz. Türkiye ve Kazakistan ortasındaki bağlantılar, duygudaşlığın ötesine geçmiş ticaret, yatırım, ulaştırma, güç, müteahhitlik, sanayi, tarım, lojistik, finans üzere çok boyutlu bir işbirliği mimarisine dönüşmüştür. Mevcut işbirliğimizi, Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) başta olmak üzere üyesi olduğumuz tüm bölgesel ve memleketler arası örgütlerde de güçlendirerek tüm Türk dünyasının refahına katkı sunmayı hedefliyoruz. Bu anlayışla, Karma Ekonomik Kurul toplantımız, somut projeler üretmemiz ve ortak ekonomik amaçlarımıza ilerlememiz için bizlere yol haritası sunmakta, işbirliğimizin somut çıktılarının güçlenmesini sağlamaktadır.”
Yılmaz, Türkiye iktisadının tüm zorluklara karşın 22 çeyrektir kesintisiz büyüdüğünü belirterek, geçen yılda da iktisadın dünyadaki gelişmenin üstünde yüzde 3,6 büyüyüp, 1,6 trilyon dolar düzeyine ulaştığını, kişi başına gelirin ise 18 bin dolar düzeyine çıktığını lisana getirdi.
Yılmaz, konuşmasını şöyle sürdürdü:
“Kazakistan’ın dünya büyümesinin neredeyse iki misli geçen yıl büyüyerek yüzde 6,5’lik büyüme göstermesini de takdirle takip ediyoruz. 300 milyar doları aşan bir ekonomik büyüklüğünüz var. İnanıyorum ki 2026’da yeni kurallarda çok daha yüksek düzeylere ulaşacaktır. Münasebetiyle büyüyen ekonomilerimizin daha fazla işbirliği yapması gerektiğine inanıyoruz. Bu çerçevede dış ticaretimiz geçen yıl 10 milyar dolar düzeyine ulaşarak, bir rekor tazelemiştir. Maksadımız Cumhurbaşkanlarımızın ortaya koyduğu 15 milyar dolar ticaret hacmine ulaşmaktır. Bu noktada gümrük ve lojistik süreçlerini hızlandırmak en öncelikli sorunlarımızdan biridir. Bunun yanı sıra karşılıklı yatırımlarımızın artırılması son derece kıymetli. Bizim 5 binden fazla firmamız Kazakistan’da yatırım yapıyor ve çok uygun bir ortamda çalışıyorlar. Kazakistan’dan da tıpkı formda çok sayıda firma Türkiye’de yatırım yapıyor. Bu karşılıklı yatırımları daha da artırmamız gerekiyor. Bu çerçevede yatırımların karşılıklı teşviki ve korunması mutabakatımızı günün koşullarına nazaran bir an evvel güncellememiz gerekiyor. Sayın Başbakan’ın bu konuda da dayanak olacağından kuşkum yok.”
Yılmaz, Türkiye’nin evvel bölgesel, sonra global bir finans merkezi olması doğrultusunda kurdukları ve 2023’te açılan İstanbul Finans Merkezi’nin güçlü mevzuat altyapısı ve vergi avantajlarıyla öne çıktığına işaret ederek, “Bu periyot bilhassa bölgemizde yaşanan gelişmeleri dikkate alarak yeni birtakım çalışmalar da yapıyoruz. Türkiye’yi finans manasında çok daha cazip bir ülke haline getirecek adımları önümüzdeki periyotta atacağız. İstanbul’u daha güçlü bir finans merkezine dönüştürmeyi hedefliyoruz.” diye konuştu.
“ORTA KORİDOR ZARURÎ BİR TERCİH HALİNE GELMİŞTİR”
Bugüne kadar Türk müteahhitlerin 30 milyarı aşkın 541 projeyi üstlendiğini bildiren Yılmaz, bundan sonra da Kazakistan’ın hangi bölgesinde muhtaçlık duyuluyorsa oralarda misyon almaya hazır olduklarını söyledi.
Yılmaz, global tedarik zincirinin bugün derin bir kırılmadan geçtiğini belirterek, şöyle devam etti:
“Kuzey Koridoru jeopolitik tansiyonlar nedeniyle öngörülemez hale geldi. Güney güzergahı ise kapasitesinin hudutlarını zorluyor. Bu tablo Orta Koridoru bir alternatif değil, zarurî bir tercih haline getirmiştir ve bu güzergahın merkezinde Türkiye ve Kazakistan yer almaktadır. Bu manada Orta Koridor yalnızca iki ülkenin değil, tüm Avrasya’nın yükünü taşıyacak bir sınırdır ve bu sınır ne kadar sağlam olursa o çizginin üzerinde inşa edeceğimiz ortak refah da o kadar kalıcı olacaktır.”
Kazakistan’ın sahip olduğu güçlü doğal kaynaklar, güçlü üretim kapasitesi, stratejik pozisyonu ve çeşitlenen güç altyapısının Kazakistan’ı, Avrasya güç denkleminde “kilit ve vizyoner” bir ortak haline getirdiğini tabir eden Yılmaz, “Böyle bir tabloda Türkiye ile Kazakistan ortasındaki güç işbirliğini tıpkı vakitte bölgesel istikrara, arz güvenliğine ve Avrasya’nın stratejik geleceğinin şekillenmesine katkı sunacak stratejik bir yer olarak görüyoruz. Bu kapsamda ham petrol ve gazın aranmasıyla üretimi, bu kaynakların taşınması ve depolanması ile en son eserlere dönüştürülmesi ve pazarlanmasında Kazak ortaklarımızla her türlü işbirliğini yapmaya hazırız. Bu doğrultuda ulusal güç şirketlerimiz BOTAŞ, TPAO ve TPIC aracılığıyla Kazakistan’da ortaya çıkabilecek yeni arama, üretim, taşıma ve altyapı fırsatlarını değerlendirmeye; Kazak ham petrolünün Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Sınırı üzerinden sevkiyatı için teknik ve operasyonel takviye sağlamaya hazırız. Ülkelerimiz ortasında güç alanında kurulacak daha güçlü paydaşlık sırf iki ülkenin çıkarlarına hizmet etmeyecek, birebir vakitte Türk dünyasının ekonomik bütünleşmesine ve Hazar geçişli bağlantısallığın güçlenmesine katkı sunacaktır.” halinde konuştu.
Yılmaz, Türkiye ile Kazakistan ortasındaki alakaların en esaslı ve kalıcı boyutunun “insan yetiştirmek, kuşaklar ortasında köprü kurmak” olduğuna yürekten inandığını belirterek, şunları kaydetti:
“Bu doğrultuda üniversitelerimizde binlerce Kazak kardeşimizin okuyor olmasından büyük bir memnunluk duyuyoruz. Bu sadece bir istatistik değil, iki ülke ortasında örülen ortak bir geleceğin yansımasıdır. Bu geleceği daha sağlam temeller üzerine inşa edebilmek için Kazakistan’daki Türk okullarına ait protokol müzakerelerinin artık somut bir sonuca dönüşmesini ümit ediyoruz. Tekrar Türkiye Maarif Vakfının Kazakistan’da okul açması ve akabinde Astana ile Almatı’da eğitim faaliyetlerine başlaması iki toplum ortasındaki bağı kuşaklar uzunluğu canlı tutacaktır. Kültürel işbirliğinin başka bir boyutu Yunus Emre Türk Kültür Merkezinin hükmî kişilik kazanabilmesi için kültür merkezleri muahedesi müzakerelerinin bir an evvel sonuçlandırılmasıdır. Yeniden Ahmet Yesevi Çilehane Müzesi’nin düzenlenmesine ait projemizin de bir an evvel hayata geçmesini istek ediyoruz.”
2024 yılındaki 13. periyot KEK’te 90 unsurluk bir hareket planının bulduğunu, bunun yarıya yakınının hayata geçirildiğini aktaran Yılmaz, “Bundan ötürü bir kıymetlendirme yapmamız gerektiğine inanıyorum. Artık imzalayacağımız 67 unsurluk yeni aksiyon planımızın çok daha tesirli bir halde uygulanması için sıkı bir biçimde takip edeceğiz. Bürokrasilerimizi daha fazla uğraş etmeleri doğrultusunda zorlayacağız. Bu gerçekleşme oranını çok daha yüksek bir düzeye çıkarmamız gerekiyor.” diye konuştu.
Yılmaz, 67 unsurluk hareket planıyla ticaretten yatırımlara, müteahhitlikten endüstriye, ulaştırmadan güce, eğitimden tarıma kadar her alanda muvaffakiyet kıssalarının yazılması gerektiğini belirterek, “Kurumlarımızın gayelerine sahip çıkarak, KEK toplantısına kadar sorumlu oldukları unsurları gerçekleştirmelerinin kıymetini bir sefer daha hatırlatmak istiyorum.” ifadelerini kullandı.
