ABD Başkanı Donald Trump Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilere rehberlik etme planı olan ‘Özgürlük Projesi’ bir gününü doldurmadan, apar topar iptal edilmişti.
Başkan, bu kararı Pakistan’ın arabuluculuk uğraşlarına gölge düşürmemek için aldığını tabir etmişti. Fakat işin aslının çok farklı olduğu ortaya çıktı.
NBC News’in haberine nazaran Suudi Arabistan rest çekip hava üslerini ABD uçaklarına Başkanı geri adım atmak zorunda kaldı. Bu üsler, operasyonun bel kemiğini oluşturuyordu.
İki ABD’li yetkilinin aktardığına nazaran Özgürlük Projesi operasyonu Suudi Arabistan’ın sert reaksiyonuyla karşılaştı. Bu reaksiyon ise operasyonun kendilerini şaşırtması oldu.
OPERASYONDAN KİMSENİN HABERİ YOKTU
Riyad idaresi, operasyon toplumsal medya üzerinden duyurulmadan evvel Trump’ın kararından habersizdi. Riyad Trump’ın fevri kararına çok şaşırdı, sonra da misilleme kararı aldı.
Suudi Arabistan, Amerikan uçaklarının Prens Sultan Hava Üssü’nü kullanmasını yasakladı.
Ayrıca Amerikan ordusunun operasyonu desteklemek ismine Suudi hava alanından geçişine de müsaade verilmeyeceği açıklandı.
Kaynaklara dayandırdığı yazısında DropSite muhabiri de misal bir kararı Kuveyt’in de alarak hava alanını ABD uçaklarına kapadığını belirtti.
Bu kriz operasyonun başlamasından yaklaşık 36 saat sonra durdurulmasına yol açtı.
Trump ile Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ortasındaki telefon görüşmesi sorunu çözmeye yetmedi.
Başkan bu kriz üzerine Amerikan ordusunun kritik hava alanına erişimini yine kazanmak için operasyonu duraklatmak zorunda kaldı.
Diğer Körfez müttefikleri de bu süreçte hazırlıksız yakalandı. Katar başkanlarıyla lakin eforlar başladıktan sonra bağlantı kurulabildi.
Bir Suudi kaynak Trump ve veliaht prensin tertipli olarak temas halinde olduğunu belirtti ve “Bu plandaki asıl sorun her şeyin gerçek vakitli olarak çok süratli gelişmesi oldu. Suudi Arabistan savaşı bitirmek için Pakistan tarafından yürütülen diplomatik uğraşları çok desteklemektedir” yorumunu yaptı.
TRUMP’IN U DÖNÜŞÜ
Beyaz Saray yetkilileri bölge müttefiklerinin evvelce haberdar edildiğini sav etse, diplomatlar farklı bir tablo çiziyor.
Ummanlı bir diplomat ABD’nin duyuruyu yapana kadar kendileriyle uyum kurmadığını söyledi ve “ABD operasyonu duyurdu ve akabinde bizimle uyum sağladı. Biz bu duruma asla üzülmedik yahut sinirlenmedik” dedi.
Trump operasyonun hedefini İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki ablukasını kırmak olarak tanımlamıştı.
Pentagon yetkilileri Salı günü boyunca bu operasyonu halka açık toplantılarda övmüştü. Lakin Başkan’ın ani kararı tüm bu planları bir anda boşa çıkardı.
Amerikan ordusu için bölgedeki ortakların işbirliği hayati bir kıymet taşıyor. Coğrafik zorunluluklar nedeniyle hudut çizgileri boyunca müttefiklerin hava alanını kullanmak mecburi bir durum.
Bir yetkili askeri uçakların Özgürlük Projesi sırasında gemileri korumak için kritik bir savunma şemsiyesi sağladığını açıkladı.
Bu muhafaza kalkanı olmadan gemilerin güvenliğini sağlamak mümkün değil. Ordu literatüründe ABO olarak isimlendirilen erişim ile üslenme müsaadeleri operasyonların omurgasını oluşturuyordu.
Suudi Arabistan ve Ürdün uçakların konuşlanması için kilit rol oynarken Kuveyt ve Umman lojistik dayanak sunuyor. Bu müsaadelerin çekilmesi operasyonun askeri kapasitesini direkt etkisiz bıraktı.
Trump toplumsal medyadaki paylaşımında operasyonun kısa bir müddetliğine duraklatıldığını duyurdu. Operasyonun daha sonra devam edeceğini ima etti.
