Modern dünyada standart kent ömrünün dışına çıkan bu topluluklar, hayatta kalma içgüdüsünün ve yaratıcılığın sonlarını zorluyor. Birtakım bölgelerde çok iklim şartları insanları toprağın altına girmeye mecbur bırakırken, birtakım bölgelerde ise coğrafik kısıtlamalar ömür alanlarını tek bir binaya yahut minik bir kayalığa sığdırmayı zarurî kılıyor. Bu yerleşimler, insanın en imkansız şartlarda bile kendine bir yuva kurma maharetinin en somut örneklerini oluşturuyor.
JUST ENOUGH ROOM ISLAND (ABD)
New York eyaletindeki Thousand Islands bölgesinde bulunan ada, yaklaşık 310 metrekarelik yüzölçümüyle dünyanın en küçük yerleşimli adalarından biri olarak kabul ediliyor. 1950’lerde bir aile tarafından satın alınan ada, yalnızca tek bir konut ve küçük bir oturma alanına sahip. Su düzeyi yükseldiğinde ise etrafı neredeyse büsbütün sular altında kalıyor.
COOBER PEDY (AVUSTRALYA)
Güney Avustralya’daki kasaba, dünyanın en sıra dışı hayat biçimlerinden birine konut sahipliği yapıyor. Yaz aylarında sıcaklığın 40 dereceyi aşması nedeniyle halk, “dugout” ismi verilen yer altı yapılarını tercih ediyor. Kasaba sakinleri konut, otel, kilise ve müze üzere toplumsal alanlarını toprağın altında inşa ederek sert çöl şartlarından korunuyor.
WHITTIER (ABD)
Alaska’daki kasaba, dünyanın en sıra dışı kent planlamalarından birine sahip. Yaklaşık 200 kişilik nüfusun büyük kısmı, Begich Towers isimli tek bir apartman kompleksinde yaşıyor. Sert kış şartları ve ağır kar yağışı nedeniyle kasabadaki market, postane, polis merkezi ve sıhhat kliniği üzere tüm hizmetler bu tek yapının içinde yer alıyor.
CHEFCHAOUEN (FAS)
“Mavi Şehir” olarak bilinen yerleşim, sokakları ve konutlarının büsbütün maviye boyanmış olmasıyla dünya çapında ün kazandı. Yahudi toplulukların dini sembolü olduğu yahut böcekleri uzak tuttuğuna inanıldığı için maviye boyandığı rivayet edilen kent, bugün mimari estetiğiyle dikkat çekiyor.
MONOWI (ABD)
Nebraska’daki kasaba, nüfusu resmî olarak sırf bir kişi olan tek Amerikan yerleşimi olma özelliği taşıyor. Kasabanın son sakini olan Elsie Eiler; belediye başkanlığı, bar işletmeciliği ve kütüphane sorumluluğu vazifelerini tek başına yürütüyor. Eiler, belediye ruhsatı düzenleme ve vergi toplama üzere idari işleri de şahsen üstleniyor.
SETENIL DE LAS BODEGAS (İSPANYA)
Endülüs bölgesindeki kasabayı farklı kılan öge, konutların dev kaya çıkıntılarının altına inşa edilmiş olmasıdır. Doğal kaya kütlelerinin tavan vazifesi gördüğü bu mimari biçim, yalnızca estetik bir görünüm sunmakla kalmıyor, birebir vakitte sıcak iklimde meskenler için doğal bir yalıtım sağlıyor.
TRISTAN DA CUNHA (BİRLEŞİK KRALLIK TOPRAĞI)
Güney Atlantik Okyanusu’nun ortasında yer alan ada, daima yerleşim bulunan en izole yer olarak kabul ediliyor. Yaklaşık 250 kişilik nüfusa sahip adaya hava yoluyla ulaşım bulunmuyor. Ziyaretçiler, en yakın ana karadan günler süren bir gemi seyahatiyle bölgeye ulaşabiliyor.
BURANO (İTALYA)
Venedik lagünündeki ada, rengârenk boyanmış konutlarıyla tanınıyor. Balıkçıların ağır sis sırasında kendi meskenlerini uzaktan ayırt edebilmek için başlattığı bu renkli boyama geleneği, günümüzde mahallî idarenin müsaadesine tabi tutuluyor. Ada, Avrupa’nın en dikkat cazip ve fotojenik yerleşimleri ortasında yer alıyor.
MONSANTO (PORTEKİZ)
Portekiz’in en klâsik köylerinden biri olan yerleşim, dev granit kayaların ortasına ve altına inşa edilmiş konutlarıyla biliniyor. Kimi konutlarda devasa kayalar direkt duvar yahut çatı vazifesi görüyor. Yüzyıllardır kullanılan bu yapı biçimi, köye hem görsel bir benzersizlik hem de doğal bir savunma avantajı sağlıyor.
