- HABER7-ÖZEL
Küresel petrol piyasalarında yaşanan son gelişmeler, evvelki krizlerden farklı bir tablo ortaya koyuyor.
Fiyatlardaki yükselişin temelinde arz-talep istikrarından çok artan jeopolitik tansiyonlar ve belirsizlikler yer alırken, risk algısı piyasaların ana belirleyicisi haline geliyor.
Bu süreçte bilhassa Hürmüz Boğazı’na yönelik mümkün senaryolar, güç fiyatları üzerinde kritik rol oynuyor.
Atlas Üniversitesi öğretim üyesi ve Enerji Uzmanı Prof. Dr. Şenay Yalçın, global petrol piyasasında yaşanan gelişmeleri Haber7’ye kıymetlendirdi.
Mevcut krizin evvelki periyotlardan farklı bir karakter taşıdığını söyleyen Yalçın, fiyat artışının temelinde arz eksikliğinden çok jeopolitik risklerin ve belirsizliklerin yer aldığını vurguladı.
“2026 KRİZİ BAŞKALARINDAN FARKLI”
2026’da yaşanan gelişmelerin farklı dinamiklere sahip olduğunu belirten Yalçın, “Petrol fiyatları 120 doların üzerine çıktı, 126 dolar düzeyleri test edildi. Ancak bu artış direkt arz eksikliğinden kaynaklanmıyor. Hürmüz Boğazı’na yönelik risk algısı fiyatları üst taşıyor” dedi.
Piyasalarda “bulamama korkusu”nun hakim olduğunu söz eden Yalçın, bu nedenle riskin fiyatlandığını ve küçük olumlu gelişmelerde dahi fiyatların süratle geri çekilebildiğini söyledi.
“OPEC’TE AYRIŞMA RİSKİ VE ABD ETKİSİ”
Birleşik Arap Emirlikleri’nin attığı adımların OPEC içinde ayrışma riskini gündeme getirdiğini belirten Yalçın, ABD’nin global güç piyasasında daha belirleyici olmak istediğini lisana getirdi.
OPEC’in kuruluş gayesinin arz istikrarı ve fiyat istikrarı sağlamak olduğunu hatırlatan Yalçın, örgütün üretim kotalarıyla piyasayı yönlendirdiğini ve dünya petrol rezervlerinin büyük kısmını denetim ettiğini vurguladı.
“JEOPOLİTİK TANSİYON FİYATLARI BELİRLİYOR”
Mevcut süreçte fiyatları üst çeken ana ögenin jeopolitik gelişmeler olduğunu belirten Yalçın, Hürmüz Boğazı’ndaki durumun kritik olduğunu tabir etti.
Yalçın, “Eğer İran boğazı büsbütün kapatırsa petrolün 120 dolar civarında kalması olağan. Abluka 2-3 ay sürerse 140-180 dolar bandı görülebilir. Daha geniş çaplı ve yıkıcı bir savaş senaryosunda ise 200 doların üzeri gündeme gelebilir” değerlendirmesinde bulundu.
“PETROL FİYATLARI ESKİ DÜZEYLERE DÖNMEYECEK”
Petrol fiyatlarının artık eski düzeylerine dönmesinin sıkıntı olduğunu söyleyen Yalçın, 2026 yılı için daha evvel 60 dolar civarında öngörülen fiyatların revize edildiğini ve 80 doların altının kalıcı olmayacağını tabir etti.
Yalçın, bilhassa gelişmekte olan ülkelerin yüksek güç fiyatlarını taşımakta zorlanacağını ve bunun global büyüme üzerinde baskı yaratacağını belirtti.
“YENİ GÜÇ TERTİBİ VE ALTERNATİF ROTALAR GÜNDEMDE”
Krizle birlikte yeni güç ticaret yolları ve alternatif nakliyecilik çizgilerinin gündeme geleceğini kaydeden Yalçın, boru çizgileri, limanlar ve kara nakliyatı projelerinin ehemmiyet kazanacağını söyledi.
Türkiye’nin bu süreçte kıymetli bir rol üstlenebileceğini tabir eden Yalçın, güç alanında yeni iş birlikleri ve bölgesel güç dengelerinde değişimlerin orta vadede belirginleşeceğini kelamlarına ekledi.
“GEÇMİŞ KRİZLER ARZ VE TALEP ŞOKLARINA DAYANIYORDU”
Daha evvel dünyada dört büyük petrol krizi yaşandığını hatırlatan Yalçın, 1973’teki OPEC ambargosu ve Yom Kippur Savaşı sürecinde arzın önemli formda kesildiğini ve fiyatların dört katına çıktığını söz etti.
1979 İran Devrimi’nde de üretim şokunun tesirli olduğunu, petrol arzının düşerek fiyatların iki katına çıktığını belirten Yalçın, 2008’de ise bilhassa Çin kaynaklı talep patlamasının fiyatları 140 doların üzerine taşıdığını söyledi.
2022’de Rusya-Ukrayna savaşıyla birlikte güç arzının daraldığını ve bilhassa doğal gaz fiyatlarında rekor düzeylerin görüldüğünü kaydeden Yalçın, bu süreçlerin tamamında arz yahut talep kaynaklı somut tesirlerin belirleyici olduğuna dikkat çekti.
