Gardner’ın günlerce uykusuz kaldıkça zihninde ve vücudunda yaşanan değişimler, bilim beşerlerine insan beyninin nasıl çalıştığına dair dikkat cazip ipuçları verdi.
Her şey California’da iki lise öğrencisinin bilim fuarı için farklı bir husus aramasıyla başladı. Randy Gardner ve arkadaşı Bruce McAllister, insanların ne kadar müddet uyanık kalabileceğini test etmeye karar verdi. Gayeleri o periyot bir radyo sunucusuna ilişkin olan yaklaşık 260 saatlik rekoru geçmekti. Kimin denek olacağına ise yazı çeşide atarak karar verdiler. Talih Randy Gardner’a çıktı.
İlk günlerde süreç beklenenden daha sakin ilerledi. Gardner olağan biçimde konuşuyor, yürüyebiliyor ve arkadaşlarıyla vakit geçirebiliyordu. Lakin ikinci günden sonra uykusuzluğun tesirleri yavaş yavaş görünmeye başladı. Dikkatini toplamak zorlaşıyor, kolay sorulara yanıt vermesi daha uzun sürüyordu. Hafızasında küçük kopukluklar yaşanıyor ve kısa vadeli unutkanlıklar artıyordu.
Deney ilerledikçe uzmanlar da sürece dahil oldu. Stanford Üniversitesi’nden uyku araştırmacısı William Dement, haberi gazetede okuyunca takıma katıldı. O devir uyku bilimi şimdi yeni gelişen bir alandı ve Dement, Gardner üzerinde yapılan müşahedelerin çok kıymetli olduğunu düşünüyordu.
Üçüncü ve dördüncü günlerden sonra belirtiler daha bariz hale geldi. Gardner konuşurken sözleri karıştırmaya başladı. Kolay tekerlemeleri bile zorlanarak söylüyordu. Vakit zaman sonlu yansılar veriyor, akabinde sevinçli bir ruh haline geçiyordu. Duygusal dalgalanmalar uykusuzluğun en net sonuçlarından biri olarak kayda geçti.
İlerleyen günlerde algı meseleleri da ortaya çıktı. Birtakım kaynaklara nazaran Gardner objeleri yanlış yorumlamaya başladı ve vakit zaman halüsinasyon gibisi tecrübeler yaşadı. Gördüğü şeyleri yanlış algılıyor, etrafındaki seslere çok reaksiyon veriyordu. Koku alma ve tat alma duyularında da değişimler gözlemlendi.
En değişik ayrıntılardan biri ise fizikî performansıydı. Uzmanlar Gardner’ı uyanık tutmak için basketbol oynatıyor, yürüyüşe çıkarıyor ve bowling üzere aktiviteler yaptırıyordu. Buna karşın genç öğrencinin vakit zaman enerjik göründüğü aktarıldı. Hatta kimi testlerde reflekslerinin beklenenden uygun olduğu bile söylendi. Lakin uzmanlara nazaran bu durum gerçek bir toparlanma değil, beynin kısa vadeli telafi uğraşıydı.
Deney sırasında en kritik müşahedelerden biri beynin kendini muhafaza biçimiydi. Sonraki incelemelerde, Gardner’ın beyninin birtakım kısımlarının saniyelik mikro uyku devirlerine geçtiği değerlendirildi. Yani kişi büsbütün ayakta ve konuşuyor görünse de beynin kimi alanları çok kısa müddetliğine dinlenmeye geçiyordu.
11 günün sonunda Randy Gardner toplam 264 saatten fazla uyanık kaldı. Deney sona erdiğinde birçok kişi günlerce uyuyacağını düşündü. Lakin beklenen olmadı. Gardner birinci etapta yaklaşık 14 saat uyudu, akabinde tuvalet muhtaçlığı nedeniyle uyandı. Sonraki gecelerde uyku sistemi kademeli olarak olağana döndü.
Yıllar sonra Gardner, hayatının ilerleyen devirlerinde önemli uykusuzluk meseleleri yaşadığını söyledi. Bunun genç yaşta katıldığı deneyle kontaklı olup olmadığı kesin olarak kanıtlanmadı. Yeniden de birçok uzman, bu kadar ağır uyku yoksunluğunun bedende iz bırakabileceğini düşünüyor. Bu olaydan sonra misal rekor denemeleri uzun müddet devam etti. Ancak vakitle sıhhat riskleri nedeniyle Guinness Dünya Rekorları bu kategoriyi kaldırdı.
