Bu olayın merkezi Kamerun’daki Lake Nyos yani Nyos Gölü’ydü. Birinci bakışta huzurlu ve sakin görünen bu krater gölü, yıllardır içinde ölümcül bir tehlike saklıyordu.
Ne zelzele olmuştu ne büyük bir patlama duyulmuştu ne de konutlar yıkılmıştı. Beşerler oldukları yerde ömrünü yitirmişti. Bu yüzden olay uzun mühlet çözülemeyen bir bilmeceye dönüştü. Felaketin sonraki sabahı hayatta kalan az sayıdaki kişi etraflarındaki görüntüyü tanım ederken tıpkı ayrıntısı anlattı.
Köy konutlarının kapıları açıktı, birtakım konutlarda sofralar hazırdı. Birtakım beşerler ise yataklarında bulundu. Kapı önünde, yürürken yere yığılmış halde olanlar vardı. Birkaç kişinin hayatta kaldığı lakin konuşmakta zorlandığı, baş dönmesi ve nefes darlığı yaşadığı bildirildi. Birçok kişi olayın ne olduğunu anlayamadan şuurunu kaybetmişti.
En dikkat cazibeli ayrıntılardan biri de göl suyunun rengiydi. Şahitler, olağanda mavi görünen suyun pas renginde ve bulanık hale geldiğini anlattı. Göl etrafındaki bitki örtüsünde de ziyan izleri vardı. Ancak ortada klasik manada bir volkan patlaması belirtisi yoktu.
O periyot bölgeye giden uzman gruplar birinci etapta zehirli gaz saldırısı, bilinmeyen salgın hastalık ya da volkanik hareketlilik üzere ihtimalleri kıymetlendirdi. Zira cesetlerde darp izi yoktu, yangın yoktu, su baskını yoktu. Meskenler ayaktaydı. Bu kadar geniş alanda ani mevt yaşanması bilim insanlarını şaşkına çevirdi.
Gerçek ise çok daha sıra dışıydı. Nyos Gölü bir volkan kraterinin içinde bulunuyordu. Yer altındaki magmatik hareketler nedeniyle karbondioksit gazı vakitle gölün derin sularına sızıyordu. Derindeki yüksek basınç sayesinde bu gaz yıllarca suyun içinde çözünmüş halde birikmişti. Göl adeta kapağı açılmamış dev bir gazlı içecek üzereydi.
Uzmanlara nazaran o gece küçük bir heyelan, şiddetli yağış ya da derin sudaki ani karışım bu hassas dengeyi bozdu. Sonrasında milyonlarca ton karbondioksit çok kısa müddette su yüzeyine çıktı. Gaz bulutu sessizce gölden taştı ve etraftaki vadilere yayıldı. Havadan ağır olduğu için yere çöktü ve oksijeni yerinden etti. Yani, beşerler uykularında ya da konutlarında nefessiz kaldı.
Birçok kişinin muhtemelen hiçbir şey hissetmeden şuurunu kaybettiği bu felakette karbondioksit renksiz ve kokusuz olduğu için yaklaşan tehlikeyi fark etmeleri neredeyse imkansızdı. Bu nedenle Nyos faciası, dünyanın en ölümcül boğucu gaz kaynaklı doğal afetlerinden biri olarak kayıtlara geçti.
