Türkiye’nin ve İstanbul’un en değerli, en esaslı sinema şenliklerinden birisi İstanbul Sinema Şenliği (İFF). Her büyük şenlik üzere İFF’nin de tartışma yarattığı hususlar dün olduğu üzere bugün de oldu, olmaya da devam edecektir. Her ne olursa olsun Altın Portakal, Altın Koza, Ankara Sinema Şenliği ve İFF, oluşturdukları özgül tartıları ile sinema dünyasına çok kıymetli pahalar kazandırdı. Yarattığı tartışmalar kadar, çıkardıkları kıymetler de izlenesi, takip edilesi.
Bu yıl, İstanbul Kültür ve Sanat Vakfı tarafından 45’inci sefer düzenlenen şenliğin sonuna geldik. Türk ve dünya sinemasından birçok seçkin, ufuk açıcı, esin kaynağı olacak sinema izledik. Şenlikte gösterilen 127 uzun metraj sinemadan dikkat çeken üç Türk ve bir yabancı sineması derledik.
‘ÖLÜ KÖPEKLER ISIRMAZ’
Avrupa Birliği’nin 2024 datalarına nazaran Türkiye, AB ülkelerinden toplam 12.3 milyon ton atık ithal etti: Avrupa’nın en çok çöp gönderdiği ülke olduk. Ve bu çöpler ülkenin güneyinde, Adana’da toplanıyor. Direktör Nuri Cihan Özdoğan, birinci sineması “Ölü Köpekler Isırmaz”da, memleketi Adana’da, Avrupa’nın çöplerinin yarattığı etraf kirliliğini, sömürüyü kadrajına alıyor. Türkiye’de son yıllarda yükselen çete nizamını de senaryosuna ekliyor. Fakir iki arkadaşın (Kemal Burak Alper, Burak Can Doğan) sermaye ve iktidarın denetimindeki çeteler ve sarı sendika ortasında sıkışmışlığını, çaresizliğini tansiyonu yüksek, mizahı denetimli ve dramatik yapısı sağlam bir senaryoyla izleyiciye sunuyor.
‘İSİMSİZ ESERLER MEZARLIĞI’
Melik Kuru’nun da birinci uzun metrajı, “İsimsiz Eserler Mezarlığı”. Kuru sinemasında, yeni Türk sinemasının en çok eleştirilen odağından, “taşra anlatısı”ndan sapıyor ve kentli, seküler ve görece (yok olan) orta sınıfa kaydırıyor kadrajını.
Mimar Sinan Hoş Sanatlar Üniversitesi’nde fotoğraf eğitimi alan ve analog fotoğrafla uğraşan Aslı (Manolya Maya) ve onun birlikte yaşadığı arkadaşı (Ekremcan Arslandağ) etrafında şekilleniyor ve şu sorular izleyenlerin zihninde beliriyor: “Sanat yapıtı nedir?”, “Bir şeyi sanat yapıtı kılan pahalar nedir?”, “Sanatçı kimdir?” ve “Sanat piyasasının hali niye bu türlü?”
Film direkt çağdaş sanat pratiklerine, galerilere, küratörlere ve koleksiyonerlere bir tartışma imkanı açıyor. Birebir vakitte ülkenin şimdiki durumunda, öğrencilerin gelecek derdi, yaşama tutunma savaşı da sinemanın ritmini belirleyen hususlardan. Siyah beyaz tercih edilen manzara, gerçekliği kırma iştahı ve senaryonun tutarlılığı ile bu yılın dikkat çeken sinemalarından…
‘SÜT ÇİFTLİĞİ’
Bir birinci sinema daha: Direktör, senarist ve birebir vakitte gazeteci Elif Eda, “Süt Çiftliği” ile seyircilerin karşısında. Annesini ve babasını bir trafik kazasında kaybeden İrem’in (Mira Saikali), küçük burjuva babaannesinin (Derya Alabora) süt çiftliğine gelişi ve burada savaştan kaçan, akranı Halid’le (Ediz Metin) kurduğu kadersel bağların etrafında şekilleniyor sinema. “İnsan” ve “hayvan” özgürlüğünün, acılarının ve memnunluklarının paralel ilerlediği, izleyenlerde et/ süt sanayisinin vahşiliğini sorgulatan bir anlatı. Dünyada ve Türkiye’de son yıllarda önemli bir tartışma olarak yer yer hayatımızda da olan hayvan özgürlüğü konusuna yavuz yaklaşımı değerli. Tıpkı vakitte sınıf çatışmasını ele alışı epeyce geri planda kalsa da yansımasıyla da kıymetli.
Şunları da eklemek gerekir: Küçük çocukların “beylik cümleleri” sinemada daima tartışma konusu olmuştur. Sinemada buna sıkça rastlıyoruz… Buna ek olarak, sığınmacı Halid’in duru, akıcı ve meselesiz Türkçesi, zamansal tutarsızlıklar da sinemanın “Ah” dedirten yerleri ortasında.
‘İYI ERKEK YOK’
İran doğumlu Afgan direktör Şahrbanoo Sadat’ın üçüncü uzun metraj sineması “İyi Erkek Yok”, şenliğin en dikkat alımlı filmlerindendi. Hem yöneten hem de oynayan Sadat, sinemasında Taliban’ın dönüşünden çabucak evvel Kabil’de geçen, otobiyografik ögeleriyle da öne çıkan, romantik dram ve tıpkı vakitte güldürü. Kabil TV’de çalışan Naru, boşanma sürecindeyken erkek hâkim etrafta ayakta kalmaya çalışır. Birlikte çalıştığı gazeteci Qodrat ile berbat başlayan lakin ilerleyen süreçte aşka evrilen münasebet, “İyi erkek var mı, yok mu?” sorusuna karşılık arıyor: “Umut var” dedirtiyor.
