İçişleri Bakanlığı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Türkiye Belediyeler Birliğince desteklenen, AFAD ve Maden Tetkik Arama (MTA) Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan “Türkiye Canlı Faylarının Paleosismolojik Özelliklerinin Belirlenmesi Projesi” TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM) koordinatörlüğünde 14 üniversiteden 100’ün üzerinde araştırmacının iştirakiyle yürütülüyor.
Prof. Dr. Hasan Sözbilir yürütücülüğünde, Fırat Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Jeoloji Mühendisliği Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ercan Aksoy, Afyon Kocatepe Üniversitesi (AKÜ) Mühendislik Fakültesi Jeoloji Mühendisliği Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Çağlar Özkaymak, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Jeoloji Anabilim Kısmı Lideri Prof. Dr. Volkan Karabacak, Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi ve Jeofizik Mühendisliği Kısmında Dr. Öğr. Üyesi Özkan Cevdet Özdağ ile doktora öğrencisi Büşra Yerli’nin yer aldığı 6 şahıstan oluşan araştırma grubu incelemelerde bulunmak üzere Şırnak’a geldi.
Araştırma takımı, Kasrik beldesi ile Şırnak-Cizre kara yolunun Tüneller mevkisinde kazılan 20 metre uzunluğunda 3 metre derinliğindeki hendeklerde inceleme yapıyor.
“6 BİN YILDA 3 BÜYÜK SARSINTININ YAŞANDIĞINI GÖZLEMLEDİK”
Prof. Dr. Sözbilir, projenin 2023 yılının sonlarında başladığını belirterek, bunun Türkiye genelinde 130 fay çizgisinde yapılan bir çalışma olduğunu söyledi.
“Cizre ve Kasrik’te birer hendek açarak bu fayın son 6 bin yıl içinde nasıl bir düzeneğe sahip olduğunu, geçmişte ne vakit zelzele ürettiğini araştırıyoruz. Cizre Fay Çizgisi’ne baktığımızda milattan evvel 4 bin yıl öncesine kadar medeniyet var o bölgede. Hasebiyle o yaşta yapılar var. Yapılarda birtakım zelzele izleri saptadık.” sözlerini kullanan Sözbilir, bu yıkımların bu fay zelzele ürettiği için mi gerçekleştiğini bulmaya çalıştıklarını belirtti.
Sözbilir, şöyle devam etti:
“Cizre Fay Çizgisi’nde açılan hendekte son 6 bin yılda 3 büyük zelzele yaşandığını gözlemledik. Bunlar sanki hangi devirlerde ve hangi aralıklarla gerçekleşmiş? Son sarsıntı ne vakit olmuş, ne kadar vaktimiz var? Bunlarla ilgili bilgiler elde etmeye çalışıyoruz. Aslında buradaki emelimizi bir risk azaltma projesi üzere düşünebiliriz. Fayın hareketlerini evvelce iddia edip bunlarla ilgili Şırnak ile Cizre, Silopi ve Beytüşşebap üzere ilçelerde risk azaltma çalışmaları yapılması tesirli olur. Münasebetiyle bu tehlikenin ne kadar yaklaştığını bulmaya çalışıyoruz.”
Araştırma takımının Şırnak’ın Şirvan ilçesine geçerek burada da 4 günlük bir çalışma yapacaklarını lisana getiren Sözbilir, Şirvan çizgisinde da hendek açacaklarını belirtti.
Sözbilir, o fayın da bölge için değerli olduğunu vurgulayarak, “Buranın zelzele tehlikesi açısından ne manaya geldiğini çözmeye çalışıyoruz. Bu bölgede çok az çalışma yapılmış. Münasebetiyle çıkacak sonuçların bölge için çok değerli olduğunu düşünüyorum.” diye konuştu.
“CİZRE’DEN IRAK HUDUT SINIRINA KADAR FAY SINIRINI İNCELEDİK, HARİTALADIK”
Proje kapsamında geçen yıl da bölgeye geldiklerini ve çalışma yaptıklarını anlatan Sözbilir, şunları kaydetti:
“Cizre’den Irak hudut çizgisine kadar fay çizgisini inceledik, haritaladık, özelliklerini ortaya çıkardık ve hendek yerlerini belirledik. Bu ikinci gelişimizde hendek basamağına geçtik. Buradan aldığımız karbon 14 örneklerini TÜBİTAK laboratuvarlarına göndereceğiz. 4-5 ay içerisinde sonuç verecekler. Bu yılın sonunda Cizre fayının zelzele tehlikesini ve riskini ortaya çıkartmış olacağız.”
ÇALIŞMALARA ŞIRNAK AFAD’TAN LOJİSTİK VE TEKNİK TAKVİYE
AFAD Vilayet Müdürü Muzaffer İşlek, AFAD ve TÜBİTAK işbirliğinde uygulanan proje kapsamında araştırma yürüten bilim beşerlerine lojistik ve teknik dayanak verdiklerini söyledi.
Bu projenin bölge için kıymetine değinen İşlek, “Yapı stokumuzu düzeltmemiz, inşaatlarımızı sarsıntıya sağlam hale getirmemiz ve her türlü önlemi almamız aslında bu çalışmalardan yola çıkarak ortaya çıkan sonuçlardır. AFAD olarak bu projeyi çok önemsiyoruz.” dedi.
