TÜÇA’dan yapılan açıklamaya nazaran, Türkiye’de 2025 prestijiyle kademeli olarak devreye alınan Depozitosu Olan Ambalajlar uygulaması, üretimden geri dönüşüme kadar sürecin dijital takibini sağlayan entegre bir model olarak öne çıkıyor. Sistemle atıkların tabiata karışmasının önlenmesi, ambalajların iktisada kazandırılması ve doğal kaynak kullanımının azaltılması hedefleniyor.
1 Temmuz prestijiyle Türkiye genelinde hayata geçecek Depozitosu Olan Ambalajlar uygulaması öncesinde, ambalajlı içecek satan yahut servis eden tüm işletmeler dbys.gov.tr üzerinden Depozito Bilgi İdare Sistemi’ne (DBYS) kayıt olarak operatörlerini seçecek.
Temmuz ayından itibaren “DOA” logolu içecek satışı yapan market, bakkal, büfe, otel, restoran ve kafeler depozito iade noktasına dönüşecek. İşletmeler operatörlerle yaptıkları mutabakatlar çerçevesinde teşvik bedeli elde ederken, iade için yine gelen müşteriler sayesinde artan müşteri trafiği ile ek gelir ve rekabet avantajı sağlayacak. Ayrıyeten, alışveriş merkezi, havalimanı ve hastane üzere işletmeler de iade noktası olarak kullanılabilecek.
EKONOMİYE YILDA 30 MİLYAR LİRA KATKI SAĞLAYACAK
Sistemin işleyişi, satış noktaları üzerinden kurulacak iade altyapısıyla yürütülecek. İşletmeler birinci olarak DBYS’ye kayıt yaptırarak yetkili operatörlerden birini seçecek. Büyük mağazalar ile zincir mağazalar statüsündeki satış noktalarında Depozito İade Makinesi (DİM) heyetimi zarurî olurken, başka işletmelere ambalaj kaydı için el terminalleri, depolama için şeffaf poşetler ve barkodlu klipsler seçtikleri operatörler tarafından fiyatsız verilecek. HOREKA (otel, restoran ve kafe) işletmeleri ise kendi bünyelerinde tüketilen içecek ambalajlarını biriktirerek seçtikleri operatöre teslim edecek.
İşletmelerde toplanan ambalajlar operatörler tarafından sistemli olarak teslim alınacak, sayma ve doğrulama merkezlerine götürülecek ve akabinde geri dönüşüm tesislerinde işlenerek tekrar ham hususa dönüştürülecek.
Sistem kapsamında tüketiciler, ambalaj iade bedellerini “DOA” logolu ambalajları iade noktalarına yahut depozito iade makinelerine teslim ederek alabilecek. DOA taşınabilir uygulaması üzerinden kullanıcı hesaplarına aktarılan ambalaj iade bedelleri banka hesabına transfer edilebilecek, ATM’den çekilebilecek yahut alışverişlerde kullanılabilecek.
Öte yandan, piyasadaki plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajlarının depozito kapsamına alınarak denetimli ve sürdürülebilir halde iktisada geri kazandırılmasını hedefleyen sistemin ülke genelinde yaygınlaşmasıyla iktisada yıllık 30 milyar lira direkt katkı sağlanması öngörülüyor.
YENİ BİR TÜKETİM DAVRANIŞI ŞEKİLLENİYOR
TÜÇA Başkanı Nurullah Öztürk, sistemin, “at-kurtul” alışkanlığının tersine, vakit içinde iade ve geri kazanım odaklı yeni bir tüketim davranışının yerleşmesini desteklediğini belirtti.
Türkiye’de her yıl yaklaşık 25 milyar ambalajın geri dönüşüm zincirine dahil edilmesiyle, sokaklar, kıyılar ve ormanlar üzere geniş alanlarda etraf kirliliğinin azalmasının beklendiğini lisana getiren Öztürk, “Depozitosu Olan Ambalajlar ile Türkiye genelinde güçlü bir geri dönüşüm seferberliği başlatıyoruz. Ambalajlı içecek satışı yapan işletmelerimiz, bu sistemin alandaki en değerli paydaşlarından olacak. Market, bakkal, büfe, otel, restoran ve kafelerimizin Depozito Bilgi İdare Sistemi’ne kayıtlarını tamamlayarak sisteme dahil olmaları, ambalajların yanlışsız formda toplanıp geri dönüşüme kazandırılması açısından kritik rol oynuyor. Tüm işletmelerimizi, çevresel amaçlarımıza ulaşmamız ve döngüsel ekonomiyi güçlendirmemiz açısından büyük kıymet taşıyan bu dönüşümün bir modülü olmaya davet ediyoruz.” dedi.
Depozito idare sistemleri, etraf şuurunun güçlenmesiyle dünya genelinde süratle yaygınlaşmaya devam ederken, 20’den fazla ülkede uygulanan ve 350 milyonu aşkın nüfusu kapsayan sistemlerin, 2026 prestijiyle 70 ülke yahut eyalette yaklaşık 750 milyon bireye ulaşması bekleniyor. Türkiye de bu dönüşümde güçlü bir adım atarak, hayata geçirdiği uçtan uca dijital altyapısı ile milletlerarası ölçekte örnek teşkil eden bir model ortaya koymayı hedefliyor.
